قصيدة البردة
Qesîda Berde
Ku

Chapter 2

A Caution About The Whims of the Self

مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
مولایە من، بەردەوام و هەمیشە سەلام و سەلامەتی بەرز بکە
سەر حەبیبەکەی، باشترین خەلقی هەموویان
إِنَّ أَمَّارَتِي بِالسُّوءِ مَا اتَّعَظَتْ
مِنْ جَهْلِهَا بِنَذِيرِ الشَّيْبِ وَالهَرَمِ
خۆی نادانم بەرەو خراپەکاری نەگێڕا
لە نادانییەکەی بە ئاگادارییەکەی پەیری و پیرەیی
وَلاَ أَعَدَّتْ مِنَ الفِعْلِ الجَمِيلِ قِرَى
ضَيْفٍ أَلَمَّ بِرَأْسِي غَيْرَ مُحْتَشِمِ
و هیچ کارەکی باشی ئامادە نەکردبوو بۆ پیشوازی
ئەم میوانەی کە بێ ئاگاداری سەر سەرم هاتبوو
لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنِّي مَا أُوَقِّرُهُ
كَتَمْتُ سِرًّا بَدَاليِ مَنْهُ بِالكَتَمِ
ئەگەر زانیبووم کە ناتوانم بە شەرەف پەیوەندیم پێ بکەم
رازەکەم لەوەی پەیدا بوو بە رەنگی شەری پەنهانم کردبوو
مَنْ لِي بِرَدِّ جِمَاحٍ مِنْ غَوَايَتِهَا
كَمَا يُرَدُّ جِمَاحُ الخَيْلِ بِاللُّجُمِ
کێ دەتوانێت خۆی سەختەکەم لە هەڵەی ڕێگای خۆی بگرێت
وەک خەڵکی بێبەندەوەری کە بە لەجیم و ڕەسەنەکان دەگرێن
فَلاَ تَرُمْ بِالمَعَاصِي كَسْرَ شَهْوَتِهَا
إِنَّ الطَّعَامَ يُقَوِّي شَهْوَةَ النَّهِمِ
نەبەستە بەرەو گوناهەکان بۆ شکاندنی هەوسەکەی
خوراک تەنها هەوسەی بەرز دەکات بۆ خواردن
وَالنَّفْسُ كَالطِّفْلِ إِنْ تُهْمِلْهُ شَبَّ عَلَى
حُبِّ الرَّضَاعِ وَإِنْ تَفْطِمْهُ يَنْفَطِمِ
خۆی وەک منداڵە، ئەگەر چاودێری نەکەیت، گەورە دەبێت بە هەوسەی خواردن
بەڵام کە فەطی بکەیت، فەطی دەبێت
فَاصْرِفْ هَوَاهَا وَحَاذِرْ أَنْ تُوَلِّيَهُ
إِنَّ الهَوَى مَا تَوَلَّى يُصْمِ أَوْ يَصِمِ
هەوسەکەی ڕەوانە بکە، بەرەنگارەبوون لەوەی بەرز بکەیت
چونکە هەوسەکە کە بەرز بکات، نابین و ناشەرم دەکات
وَرَاعِهَا وَهِيَ فِي الأَعْمَالِ سَائِمَةٌ
وَإِنْ هِيَ اسْتَحْلَتِ المَرْعَى فَلاَ تُسِمِ
چاودێری بکە لەوەی کە لە فیلدای کارەکان چەری دەکات
و ئەگەر فیلدایەکەی زۆر خوشە، ڕێگای بێچێک نەبەستە
كَمْ حَسَّنَتْ لَذَّةً لِلمَرْءِ قَاتِلَةً
مِنْ حَيْثُ لَمْ يَدْرِ أَنَّ السُّمَّ فِي الدَّسَمِ
چەند جارێک خۆشییەکی کە بەراستی کوژەرییە، باش بووە
بۆ ئەوەی کە نازانێت زەهرەکە لە چەوریە
وَاخْشَ الدَّسَائِسَ مِنْ جُوعٍ وَمِنْ شِبَعٍ
فَرُبَّ مَخْمَصَةٍ شَرٌّ مِنَ التُّخَمِ
بەڕێزە لە دامەکان بۆ بەرزە و تەواو بوون
چونکە شەرمەزارەکە زۆرترە لە بەرزەیەکی بێبەرە
وَاسْتَفْرِغِ الدَّمْعَ مِنْ عَيْنٍ قَدِ امْتَلَأَتْ
مِنَ المَحَارِمِ وَالْزَمْ حِمْيَةَ النَّدَمِ
هەموو ئەوەی کە لە چاوەکانەوە زۆر بووە لە حەرامەکان
و لە ئێستاوە تەنها خواردنی تۆ پەشیمانی بێت
وَخَالِفِ النَّفْسَ وَالشَّيْطَانَ وَاعْصِهِمَا
وَإِنْ هُمَا مَحَضَاكَ النُّصْحَ فَاتَّهِمِ
بەرەنگارەبوون بکە لە خۆی و شەیتان - و بەرەنگارەبوون بکەیان
ئەگەر هەردووکیان پێشنیاری پەیوەندییان پێ بکەن، لە شەک بەرە
وَلاَ تُطِعْ مِنْهُمَا خَصْمًا وَلاَ حَكَمًا
فَأَنْتَ تَعْرِفُ كَيْدَ الخَصْمِ وَالحَكَمِ
هەرگیز لەوانەوە فەرمان نەبەستە، ئەگەر بەرەنگارەبوون بکەن یان داوا بکەن
چونکە ئێستا تۆ فێری هەڵەی هەردوو بەرەنگارەبوون و داواکار بوویت
أَسْتَغْفِرُ اللهَ مِنْ قَوْلٍ بِلاَ عَمَلٍ
لَقَدْ نَسَبْتُ بِهِ نَسْلاً لِذِي عُقُمِ
من لە خوایەوە داوای لێبوردنم دەکەم بۆ وتەی بێکار
وەک ئەوەی کە منداڵی بێبەرە لەوەی کە دایکی بێبەرەیە
أَمَرْتُكَ الخَيْرَ لَكِنْ مَا ائْتَمَرْتُ بِهِ
وَمَا اسْتَقَمْتُ فَمَا قَوْلِي لَكَ اسْتَقِمِ
تۆ بە باشی فەرمانم کرد، بەڵام من فەرمانی خۆم نەکرد
من خۆم ڕاست نەبووم، ئەوەی چی لەوتەی من، 'ڕاست بێت!'
وَلاَ تَزَوَّدْتُ قَبْلَ المَوْتِ نَافِلَةً
وَلَمْ أُصَلِّ سِوَى فَرْضٍ وَلَمْ أَصُمِ
من زۆر نەکردم لە پێش مردن بەرزەکانی داواکار
نەمازێک نەکردم جگە لە فەرز و نەڕۆژەکەی بەرزەکانی داواکار