Chapter 2
A Caution About The Whims of the Self
مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
Mola wanjye, ha umugisha kandi uhe amahoro iteka ryose
Ku Mukundwa wawe, Uwiza mu Byaremwe byose
إِنَّ أَمَّارَتِي بِالسُّوءِ مَا اتَّعَظَتْ
مِنْ جَهْلِهَا بِنَذِيرِ الشَّيْبِ وَالهَرَمِ
Ubwenge bwanjye budashobotse bwanze kumva inama
Yatanzwe n'ubusaza n'imvi zaje zitunguranye
وَلاَ أَعَدَّتْ مِنَ الفِعْلِ الجَمِيلِ قِرَى
ضَيْفٍ أَلَمَّ بِرَأْسِي غَيْرَ مُحْتَشِمِ
Kandi ntibwateguye ibikorwa byiza byo kwakira neza
Uyu mushyitsi waje ku mutwe wanjye atunguranye
لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنِّي مَا أُوَقِّرُهُ
كَتَمْتُ سِرًّا بَدَاليِ مَنْهُ بِالكَتَمِ
Iyo nza kumenya ko ntashobora kumwakira mu cyubahiro,
Nari guhisha ibanga ryanjye kuri we n'irangi
مَنْ لِي بِرَدِّ جِمَاحٍ مِنْ غَوَايَتِهَا
كَمَا يُرَدُّ جِمَاحُ الخَيْلِ بِاللُّجُمِ
Ni nde ushobora guhagarika umutima wanjye w'igihubutsi mu makosa yawo,
Nk'uko amafarashi y'ishyanga afatirwa mu nzigo n'imigozi?
فَلاَ تَرُمْ بِالمَعَاصِي كَسْرَ شَهْوَتِهَا
إِنَّ الطَّعَامَ يُقَوِّي شَهْوَةَ النَّهِمِ
Ntukagerageze kumena ibyifuzo byayo ujya mu cyaha,
Ubugugu bw'umunyabiryo buriyongera gusa n'ibyo kurya
وَالنَّفْسُ كَالطِّفْلِ إِنْ تُهْمِلْهُ شَبَّ عَلَى
حُبِّ الرَّضَاعِ وَإِنْ تَفْطِمْهُ يَنْفَطِمِ
Umubiri ni nk'umwana, niba utamwitayeho neza, Azakura akunda konka;
Ariko iyo umaze kumwonsa, azaba yaravuyemo
فَاصْرِفْ هَوَاهَا وَحَاذِرْ أَنْ تُوَلِّيَهُ
إِنَّ الهَوَى مَا تَوَلَّى يُصْمِ أَوْ يَصِمِ
Nuko wirinde ibyifuzo byawo, wirinde kubireka bitwara, Kuko iyo ibyifuzo byafashe umwanya,
Bizica cyangwa bizazana isoni
وَرَاعِهَا وَهِيَ فِي الأَعْمَالِ سَائِمَةٌ
وَإِنْ هِيَ اسْتَحْلَتِ المَرْعَى فَلاَ تُسِمِ
Komeza umwiteho igihe ari mu murima w'ibikorwa,
Kandi niba asanze urwuri rwiza cyane, ntumureke arire nta nkomyi
كَمْ حَسَّنَتْ لَذَّةً لِلمَرْءِ قَاتِلَةً
مِنْ حَيْثُ لَمْ يَدْرِ أَنَّ السُّمَّ فِي الدَّسَمِ
Ni kangahe ibyishimo byica byagaragaye neza,
Ku muntu utazi ko hari uburozi mu binure
وَاخْشَ الدَّسَائِسَ مِنْ جُوعٍ وَمِنْ شِبَعٍ
فَرُبَّ مَخْمَصَةٍ شَرٌّ مِنَ التُّخَمِ
Irinde imitego y'inzara n'ibyuzuye,
Kuko inda y'ubusa ishobora kuba mbi kurusha kurya birenze
وَاسْتَفْرِغِ الدَّمْعَ مِنْ عَيْنٍ قَدِ امْتَلَأَتْ
مِنَ المَحَارِمِ وَالْزَمْ حِمْيَةَ النَّدَمِ
Sukura amarira mu maso yarengewe n'ibintu bibujijwe,
Kandi kuva ubu, ifunguro ryawe ryonyine ribe kwicuza
وَخَالِفِ النَّفْسَ وَالشَّيْطَانَ وَاعْصِهِمَا
وَإِنْ هُمَا مَحَضَاكَ النُّصْحَ فَاتَّهِمِ
Hindukira ku mubiri n'ubushukanyi – kandi ubihinyure,
Niba baguhaye inama, jya ubishidikanya
وَلاَ تُطِعْ مِنْهُمَا خَصْمًا وَلاَ حَكَمًا
فَأَنْتَ تَعْرِفُ كَيْدَ الخَصْمِ وَالحَكَمِ
Ntukabumvire, niba barwanya cyangwa baza guca imanza,
Kuko ubu uzi amayeri y'abashindana n'abacamanza
أَسْتَغْفِرُ اللهَ مِنْ قَوْلٍ بِلاَ عَمَلٍ
لَقَدْ نَسَبْتُ بِهِ نَسْلاً لِذِي عُقُمِ
Nsaba imbabazi z'Imana ku byo mvuga ntakora,
Nk'aho nari nashingiye urubyaro ku muntu utabyara
أَمَرْتُكَ الخَيْرَ لَكِنْ مَا ائْتَمَرْتُ بِهِ
وَمَا اسْتَقَمْتُ فَمَا قَوْلِي لَكَ اسْتَقِمِ
Nagutumye gukora ibyiza, ariko sinakurikije inama yanjye,
Sinari ku murongo, none se ni ikihe cyiza cyanjye kukubwira ngo 'Ube ku murongo!'
وَلاَ تَزَوَّدْتُ قَبْلَ المَوْتِ نَافِلَةً
وَلَمْ أُصَلِّ سِوَى فَرْضٍ وَلَمْ أَصُمِ
Sinateguye amasengesho y'ubushake mbere y'uko urupfu runjyana,
Nta nubwo nasenze cyangwa nisibije birenze ibyo nari nsabwa