قصيدة البردة
Касида ал-Бурда

Chapter 3

ﷺ On the Praise of the Prophet

مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
Молом, дайым жана түбөлүк салам жана тынчтык бер
Сүйүктүүңө, бардык жаратуулардын эң жакшысына
ظَلَمْتُ سُنَّةَ مَنْ أَحْيَا الظَّلاَمَ إِلَى
أَنِ اشْتَكَتْ قَدَمَاهُ الضُّرَّ مِنْ وَرَمِ
Мен түнү намаз окуган адамдын жолуна адилетсиздик кылдым
Анын буттары ооруп, шишип кеткенге чейин
وَشَدَّ مِنْ سَغَبٍ أَحْشَاءَهُ وَطَوَى
تَحْتَ الحِجَارَةِ كَشْحًا مُتْرَفَ الأَدَمِ
Ал ачкачылыктан ичтерин байлады
Анын назик терисин белине байланган таштын астына жашырып
وَرَاوَدَتْهُ الجِبَالُ الشُّمُّ مِنْ ذَهَبٍ
عَنْ نَفْسِهِ فَأَرَاهَا أَيَّمَا شَمَمِ
Алтын тоолор аны азгырууга аракет кылды
Бирок ал аларга чыныгы бийиктикти көрсөттү
وَأَكَّدَتْ زُهْدَهُ فِيهَا ضَرُورَتُهُ
إِنَّ الضَّرُورَةَ لاَ تَعْدُو عَلَى العِصَمِ
Анын муктаждыгы жана кедейлиги дүйнөлүк иштерге кайдыгерлигин гана тастыктады
Анткени катуу муктаждык мындай кемчиликсиз адеп-ахлакка таасир эте албайт
وَكَيْفَ تَدْعُو إِلَى الدُّنْيَا ضَرُورَةُ مَنْ
لَوْلاَهُ لَمْ تُخْرَجِ الدُّنْيَا مِنَ العَدَمِ
Мындай адамдын катуу муктаждыгы аны дүйнөгө кантип чакырат
Эгерде ал болбосо, дүйнө жоктуктан чыкмак эмес?
مُحَمَّدٌ سَيِّدُ الكَوْنَيْنِ وَالثَّقَلَيْـ
ـنِ وَالفَرِيقَيْنِ مِنْ عُرْبٍ وَمِنْ عَجَمِ
Мухаммед эки дүйнөнүн, жиндер менен адамдардын,
Арабдар менен араб эместердин эки тобунун мырзасы
نَبِيُّنَا الآمِرُ النَّاهِي فَلاَ أَحَدٌ
أَبَرَّ فِي قَوْلِ لاَ مِنْهُ وَلاَ نَعَمِ
Биздин Пайгамбарыбыз, жакшылыкты буйрук кылып, жамандыктан тыят
Анын сөзүндө "ооба" же "жок" болсун, эч ким андан чындыкка жакын эмес
هُوَ الحَبِيبُ الذِّي تُرْجَى شَفَاعَتُهُ
لِكُلِّ هَوْلٍ مِنَ الأَهْوَالِ مُقْتَحَمِ
Ал сүйүктүү, анын шапааты үмүт кылынат
Бизди каптаган коркунучтуу нерселердин баарына каршы
دَعَا إِلَى اللهِ فَالمُسْتَمْسِكُونَ بِهِ
مُسْتَمْسِكُونَ بِحَبْلٍ غَيْرِ مُنْفَصِمِ
Ал адамдарды Аллага чакырды, ошондуктан ага жармашкандар
Эч качан үзүлбөй турган жипке жармашышат
فَاقَ النَبِيِّينَ فِي خَلْقٍ وَفِي خُلُقٍ
وَلَمْ يُدَانُوهُ فِي عِلْمٍ وَلاَ كَرَمِ
Ал башка пайгамбарлардан формада жана асыл мүнөздө ашып түштү
Ага билимде же таза жоомарттыкта эч ким жакындаган жок
وَكُلُّهُمْ مِنْ رَسُولِ اللهِ مُلْتَمِسٌ
غَرْفًا مِنَ البَحْرِ أَوْ رَشْفًا مِنَ الدِّيَمِ
Баары Алланын Элчисинен бир ууч суу сурашат
Анын деңизинен же анын түгөнбөс жамгырынан бир ууртам
وَوَاقِفُونَ لَدَيْهِ عِنْدَ حَدِّهِمِ
مِنْ نُقْطَةِ العِلْمِ أَوْ مِنْ شَكْلَةِ الحِكَمِ
Баары анын алдында өз чен-өлчөмүнө жараша токтоп калышат
Анын билими боюнча диакритикалык чекиттер же анын акылмандыгы боюнча үндүү белгилер сыяктуу
فَهْوَ الذِّي تَمَّ مَعْنَاهُ وَصُورَتُهُ
ثُمَّ اصْطَفَاهُ حَبِيبًا بَارِئُ النَّسَمِ
Ал - анда мааниси жана формасы кемчиликсиз болгон
Андан кийин бардык адамзатты жараткан Ал аны сүйүктүүсү катары тандады
مُنَزَّهٌ عَنْ شَرِيكٍ فِي مَحَاسِنِهِ
فَجَوْهَرُ الحُسْنِ فِيهِ غَيْرُ مُنْقَسِمِ
Анын асыл сапаттарында эч кандай теңдеши жок
Анткени анын ичинде кемчиликсиздиктин маңызы бөлүнгүс
دَعْ مَا ادَّعَتْهُ النَّصَارَى فِي نَبِيِّهِمِ
وَاحْكُمْ بِمَا شِئْتَ مَدْحًا فِيهِ وَاحْتَكِمِ
Христиандар өздөрүнүн пайгамбары жөнүндө айткан нерселерди ташта
Андан ары аны мактап каалаганыңды айт
وَانْسُبْ إِلَى ذَاتِهِ مَا شِئْتَ مِنْ شَرَفٍ
وَانْسُبْ إِلَى قَدْرِهِ مَا شِئْتَ مِنْ عِظَمِ
Анын маңызына каалаган асылдыгын ыйгарып койсоң болот
Анын даражасына каалаган улуулугун ыйгарып койсоң болот
فَإِنَّ فَضْلَ رَسُولِ اللهِ لَيْسَ لَهُ
حَدٌّ فَيُعْرِبَ عَنْهُ نَاطِقٌ بِفَمِ
Чынында, Алланын Элчисинин жогорку артыкчылыгынын чеги жок
Адамдын тили менен айтылуучу
لَوْ نَاسَبَتْ قَدْرَهُ آيَاتُهُ عِظَمًا
أَحْيَا اسْمُهُ حِينَ يُدْعَى دَارِسَ الرِّمَمِ
Эгерде анын кереметтери анын даражасы сыяктуу улуу болсо
Анын аты аталганда эле, өлгөн сөөктөр тирилмек
لَمْ يَمْتَحِنَّا بِمَا تَعْيَا العُقُولُ بِهِ
حِرْصًا عَلَيْنَا فَلَمْ نَرْتَبْ وَلَمْ نَهِمِ
Ал бизди акыл-эстүү нерселер менен сынаган жок
Бизге кам көргөндүктөн, биз шек санабайбыз жана адашпайбыз
أَعْيَا الوَرَى فَهْمُ مَعْنَاهُ فَلَيْسَ يُرَى
فِي القُرْبِ وَالبُعْدِ فِيهِ غَيْرُ مُنْفَحِمِ
Адамдар анын чыныгы маңызын түшүнө албайт
Жакын жана алыс, алар таң калышат
كَالشَّمْسِ تَظْهَرُ لِلعَيْنَيْنِ مِنْ بُعُدٍ
صَغِيرَةً وَتُكِلُّ الطَّرْفَ مِنْ أَمَمِ
Күндүн алыстан көзгө кичинекей көрүнгөнү сыяктуу
Ал эми жакындан караганда, ал көздү караңгылатып, таң калтырат
وَكَيْفَ يُدْرِكُ فِي الدُّنْيَا حَقِيقَتَهُ
قَوْمٌ نِيَامٌ تَسَلَّوْا عَنْهُ بِالحُلُمِ
Бул дүйнөдө анын чыныгы маңызын кантип түшүнсө болот
Түштөрү менен алаксып, уктап жаткан адамдар?
فَمَبْلَغُ العِلْمِ فِيهِ أَنَّهُ بَشَرٌ
وَأَنَّهُ خَيْرُ خَلْقِ اللهِ كُلِّهِمِ
Анын жөнүндө билгенибиздин чеги - ал адам
Жана ал Алланын бардык жаратууларынын эң жакшысы
وَكُلُّ آيٍ أَتَى الرُّسْلُ الكِرَامُ بِهَا
فَإِنَّمَا اتَّصَلَتْ مِنْ نُوِرِهِ بِهِمِ
Ар бир кереметти Улуу Элчилер алып келген
Алардын жарыгы аркылуу гана байланышты
فَإِنَّهُ شَمْسُ فَضْلٍ هُمْ كَوَاكِبُهَا
يُظْهِرْنَ أَنْوَارَهَا لِلنَّاسِ فِي الظُّلَمِ
Ал чындыгында берекенин күнү, алар анын планеталары
Караңгыда адамдарга өз жарыктарын көрсөтүшөт
أَكْرِمْ بِخَلْقِ نَبِيٍّ زَانَهُ خُلُقٌ
بِالحُسْنِ مُشْتَمِلٍ بِالبِشْرِ مُتَّسِمِ
Акылдуу мүнөзү менен кооздолгон Пайгамбардын жаралышы кандай жоомарт!
Сулуулук менен кооздолгон жана жүзү жаркыраган
كَالزَّهْرِ فِي تَرَفٍ وَالبَدْرِ فِي شَرَفٍ
وَالبَحْرِ فِي كَرَمٍ وَالدَّهْرِ فِي هِمَمِ
Гүлдүн жаңысы жана толгон айдын улуулугу сыяктуу
Деңиздин жоомарттыгы жана убакыттын чечкиндүүлүгү сыяктуу
كَأَنَّه وَهْوَ فَرْدٌ مِنْ جَلاَلَتِهِ
فِي عَسْكَرٍ حِينَ تَلْقَاهُ وَفِي حَشَمِ
Жалгыз болгондо да анын улуулугунан
Ал чоң армиянын жана коштоочулардын арасында жүргөндөй көрүнөт
كَأَنَّمَا اللُّؤْلُؤْ المَكْنُونُ فِي صَدَفٍ
مِنْ مَعْدِنَيْ مَنْطِقٍ مِنْهُ وَمُبْتَسِمِ
Бул анын сөзүнөн жана жаркыраган жылмаюусунан чыккан
Кабыктагы корголгон берметтер сыяктуу
لاَ طِيبَ يَعْدِلُ تُرْبًا ضَمَّ أَعْظُمَهُ
طُوبىَ لِمُنْتَشِقٍ مِنْهُ وَمُلْتَثِمِ
Анын асыл денесин камтыган топурактын жытына эч бир атыр тең келе албайт
Ал бактылуу, ошол бактылуу жердин жытын жыттап же өпкөн адам!