Cy
بَدْرِيَّةٌ وَافَتْ بِبُرْهَانٍ بَهَرْ
أُحُدِيَّةٌ فِي سَرْدِهَا سِرٌّ ظَهَرْ
1. Badr-olau â phrawf a syfrdanodd
O Uhud, yn ei threfn, fe ddaeth dirgelwch i’r golwg
جَمَعَتْ لِأَسْمَاءِ الَّذِينَ سَمَوْا ذُرَىٰ
مَتْنِ الْعُلَىٰ فِي الْمَجْدِ مِنْ صَحْبٍ غُرَرْ
2. Fe gasglodd enwau’r rhai a esgynodd i’r copa
I gopaon mawredd ymysg y cydymdeithion disglair
جُنِيَتْ فَوَاكِهُهَا الْجَنِيَّةُ مِنْ جَنَىٰ
بَدْرِيَّةٍ أُحُدِيَّةٍ طَابَتْ ثَمَرْ
3. Casglwyd ei ffrwythau aeddfed o gynhaeaf
Badr ac Uhud, ffrwythau sydd o flas hyfryd
سَاقِي بَوَاسِقِهَا النَّضِيدَةِ جَعْفَرٌ
صِنْوُ الَّذِي أَدْنَىٰ جَنَاهَا وَاخْتَبَرْ
4. Dyfrhwr ei phlanhigion trefnus yw Ja’far
Brawd yr un a ddaeth â’i ffrwythau’n nes ac a brofodd
لَكِنْ مِنَ النِّسَبِ الشَّهِيرَةِ جُرِّدَتْ
فِي جُلِّهَا، لِتَكُونَ أَوْجَزَ مُخْتَصَرْ
5. Ond tynnwyd ymaith y llinachau enwog
Gan mwyaf, er mwyn bod yn fwy cryno ac eglur
فَنَثَرْتُ كُلَّ اسْمٍ بِهَا بِعَلَامَةٍ
قُرِنَتْ بِذِكْرِ أَبِيهِ تُغْنِي مَنْ نَظَرْ
6. Felly gwasgarasodd bob enw ynddi â nod
Wedi’i gysylltu â’i dad, sy’n ddigon i’r sawl a edrycha
فَمُهَاجِرِيُّهُمْ أِعْلَمَنْهُ بِــــ : "مِيمِهِ"
وَكَذَا بِــــ : "أَوْ" أَوْسِيَّهُمْ فِي الْمُنْتَثَرْ
7. Adnabyddwch yr Ymfudwr drwy’r llythyren "Mim"
Ac felly "Aw" am yr Awsiaid yn y gerdd hon
وَالْخَزْرَجِيَّ بِــــ : "خَائِهِ"، وَكَذَا الشَّهِيـــ
ــدُ بِـــ : "شِينِهِ" مِنْ فَوْقِ نَظْمٍ مُبْتَكَرْ
8. A’r Khazraji drwy ei "Kha", ac felly’r Merthyr
Drwy ei "Shin" uwchben y mydr dyfeisgar hwn
لِلَّهِ قَوْمٌ قَدْ حُبُوْا بِفَضِيْلَةٍ
قَطَعُوْا بِهَا أَطْمَاعَ أَقْوَامٍ أُخَرْ
9. Er mwyn Duw, dyma bobl a dderbyniodd rinwedd
Drwyddi y torrasant drachwant pobloedd eraill
فَبَخٍ لَهُمْ، فَاللَّهُ قَدْ قَالَ: (اعْمَلُوْا
مَا شِئْتُمُ، فَالذَّنْبُ مِنْكُمْ مُغْتَفَرْ)
10. Gwyn eu byd, canys dywedodd Duw: "Gwnewch
Yr hyn a fynnwch, oherwydd maddeuwyd eich pechod"
مَنْظُوْمَةٌ شَرَفًا سَمَتْ بِنِظَامِهِمْ
وَسَنًا وَقَدْ سُمِّيَتْ بِـــ : (جَالِيَةِ الْكَدَرْ)
11. Cerdd ydyw sydd wedi codi mewn anrhydedd drwy eu trefn
Yn llewyrch, ac fe’i henwyd yn "Jaliyat al-Kadar"
حِصْنٌ حَصِيْنٌ مِنْ خُطُوبٍ أَوْجَلَتْ
مَنْ يَسْتَجِرْ فِي الْمُعْضِلَاتِ بِهَا يُجَرْ
12. Cadarnle diogel rhag gofidiau a dychrynnodd
Pwy bynnag sy’n ceisio noddfa ynddi mewn dyddiau blin, fe’i llochesir
قَدْ جُرِّبَتْ بَيْنَ الْأَنَامِ تِلَاوَةً
أَيْضًا وَحَمْلًا فِي الْإِقَامَةِ وَالسَّفَرْ
13. Fe’i phrofwyd ymysg y bobl drwy ei hadrodd
Hefyd drwy ei charu wrth aros ac wrth deithio
فَلَكَمْ بِهَا أَغْنَىٰ فَقِيْرًا ذُو النَّدَىٰ
وَلَكَمْ بِهَا عَبْدًا كَسِيرًا قَدْ جَبَرْ
14. Pa mor aml y gwnaeth y Hael ddiwallu tlawd drwyddi
A pha mor aml y gwnaeth adfer caethwas drylliedig
وَخَتَمْتُهَا مُتَوَسِّلًا بِبَقِيَّةِ الْـــــ
أَصْحَابِ إِجْمَالًا، وَسَادَاتٍ خِيَرْ
15. A chloais hi drwy ymbil drwy weddill y
Cydymdeithion yn gyffredinol, a’r meistri gorau
وَالتَّابِعِيْنَ لَهُمْ كَذَاكَ أَئِمَّةٌ
لِشَرِيعَةِ الْهَادِي الْمُمَجَّدِ هُمْ وَزَرْ
16. A’r rhai a’u dilynodd, yn ogystal ag arweinwyr
Cyfraith yr Arweinydd mawreddog, hwy yw’r cynorthwywyr
فَانْهَضْ إِلَيْهَا إِنْ كُرِبْتَ بِكُرْبَةٍ
يَوْمًا، وَلَازِمْهَا الْعَشَايَا وَالْبُكَرْ
17. Felly codwch ati os gorthrymir chwi gan ofid
Un diwrnod, a glynwch wrthi yn yr hwyr a’r borau
وَابْدَأْ بِأَوَّلِ شَافِعٍ وَمُشَفَّعٍ
طٰهٰ الْمُرَجَّى الْمُصْطَفَىٰ خَيْرِ الْبَشَرْ
18. A dechreuwch â’r eiriolwr cyntaf a dderbynnir
Taha y gobeithiol, yr Etholedig, y gorau o ddynoliaeth
غِبَّ الثَّنَاءِ عَلَى الْمُهَيْمِنِ، وَالصَّلَا
ةِ عَلَى الرَّسُوْلِ، وَقُلْ بِنَظْمٍ كَالدُّرَرْ
19. Ar ôl clodfori’r Goruchaf, a’r weddi
Ar y Negesydd, a dywedwch mewn mydr fel perlau
عَالٍ وَغَالٍ ذِي قَوَافٍ جَمَّةٍ
رَائِيَّةٍ مِنْ كَامِلٍ عَذْبٍ زَخَرْ
20. Uchel a gwerthfawr gyda chynganeddion niferus
Ar ffurf "Ra" o’r mesur Kamil, melys a chyfoethog
رَبِّي بِسَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ الْأَبَرّْ
خَيْرِ الْبَرِيَّةِ مَنْ بِهِ شَرَفَتْ مُضَرْ
21. Fy Arglwydd, drwy ein meistr Muhammad y duwiol
Y gorau o greadigaeth, yr un y cafodd Mudar anrhydedd drwyddo
سَلِّمْ عَلَيْهِ، وَصَلِّ مَا هَبَّ الصَّبَا
أَزْكَىٰ صَلَاةٍ دَائِمًا لَا تَنْحَصِرْ
22. Estynnwch hedd iddo, a gweddi cyhyd ag y chwyth y dwyrain
Y weddi buraf, am byth, heb derfyn
فَبِجَاهِهِ، وَهُوَ الْمُشَفَّعُ فِي الْوَرَىٰ
يَوْمَ الْمَعَادِ إِذَا دَهَىٰ الْخَطْبُ الْأَمَرْ
23. Drwy ei safle, ac ef yw’r eiriolwr ymysg y bobl
Ar ddydd y dychwelyd pan ddaw’r gofid mwyaf
إِنِّي سَأَلْتُكَ، وَهُوَ أَفْضَلُ مَنْ سُئِلْــــ
ـــتَ بِهِ، وَمَنْ أَثْنَىٰ عَلَيْكَ وَمَنْ شَكَرْ
24. Gofynnais i Ti, ac Ef yw’r gorau i ofyn drwyddo
A’r un a’th glodforodd ac a ddiolchodd i Ti
وَبِأَفْضَلِ الْأَمْلَاكِ سَيِّدِنَا الَّذِي
بِالْوَحْيِ قَدْ وَافَىٰ إِلَىٰ خَيْرِ الْبَشَرْ
25. A drwy’r angylion gorau, ein meistr
A ddaeth â’r datguddiad at y gorau o ddynoliaeth
وَكَذَا بِمِيْكَائِيْلَ سَيِّدِنَا الرَّضِي
مَنْ فَضْلُهُ بَيْنَ الْمَلَائِكِ مُعْتَبَرْ
26. Ac felly drwy Michael, ein meistr cymeradwy
Y mae ei ragoriaeth ymysg yr angylion yn hysbys
وَكَذَا بِإِسْرَافِيْلَ سَيِّدِنَا الَّذِي
بِالنَّفْخِ يَوْمَ الْعَرْضِ فِي الصُّوْرِ اشْتَهَرْ
27. Ac felly drwy Israfel, ein meistr
Sy’n enwog am chwythu’r utgorn ar ddydd y cyflwyniad
وَكَذَا بِسَيِّدِنَا الَّذِي حَازَ الْعُلَىٰ
وَبِقَبْضِ أَرْوَاحِ الْخَلَائِقِ قَدْ أُمِرْ
28. Ac felly drwy ein meistr a enillodd y goruchafiaeth
Ac a orchmynnwyd i gymryd eneidiau’r creaduriaid
فَهُمُ الَّذِيْنَ مَعَ الرَّسُوْلِ مُحَمَّدٍ
فِي يَوْمِ بَدْرٍ جَاهَدُوْا مَنْ قَدْ كَفَرْ
29. Hwy yw’r rhai a fu, gyda’r Negesydd Muhammad
Ar ddydd Badr, yn ymdrechu yn erbyn y sawl a wadodd
وَصَدِيْقِهِ الصِّدِّيْقِ سَيِّدِنَا أَبِي
بَكْرٍ خَلِيْفَتِهِ الْمُقَدَّمِ فِي الْخَبَرْ
30. A’i gyfaill cywir, ein meistr Abu
Bakr, ei olynydd a osodwyd yn gyntaf yn yr hanes
وَبِفَاتِحِ الْأَمْصَارِ فِي غَزَوَاتِهِ
مِصْبَاحِ أَهْلِ الْخُلْدِ سَيِّدِنَا عُمَرْ
31. A thrwy goncwerwr y dinasoedd yn ei ryfeloedd
Llusern pobl y paradwys, ein meistr Umar
وَكَذَا بِذِي النُّورَيْنِ سَيِّدِنَا الْفَتَىٰ
عُثْمَانَ مَنْ وَرَدَتْ بِمِدْحَتِهِ الزُّمَرْ
32. Ac felly drwy berchennog y ddau oleuni, y llanc
Uthman, yr un y daeth clod iddo yn y grwpiau
وَكَذَا بِبَابِ مَدِيْنَةِ الْعِلْمِ الْفَتَى الْــــ
ـــكَرَّارِ سَيِّدِنَا عَلِيٍّ ذِي الْفَخَرْ
33. Ac felly drwy borth dinas gwybodaeth, y llanc
Dewr, ein meistr Ali, perchennog y balchder
وَكَذَا بِطَلْحَةَ، وَالزُّبَيْرِ رَحَىٰ الْوَغَىٰ
وَكَذَا ابْنُ عَوْفٍ عَبْدُ رَحْمٰنِ الْأَغَر
34. Ac felly drwy Talha, a Zubair, maen melin y rhyfel
Ac felly mab Awf, Abdurrahman y disglair
وَكَذَا بِسَعْدٍ، مَعْ سَعِيْدٍ، وَالْأَمِيــــ
ـــنِ أَبِي عُبَيْدَةَ مَنْ بِمَعْرُوْفٍ أَمَرْ
35. Ac felly drwy Sa'd, gyda Sa'id, a’r dibynadwy
Abu Ubaidah, yr un a orchmynnodd yr hyn sy’n dda
وَكَذَا بِعَمِّ رَسُوْلِكَ الْمُخْتَارِ لَيْــــ
ـــثِ اللهِ حَمْزَةَ مَنْ سَمَا وَسَطًا وَكَرّ
36. Ac felly drwy ewythr dy Negesydd dethol, llew
Duw, Hamza, yr un a esgynodd ac a ymosododd
وَالْحَارِثِ الْأَوْسِيِّ، ثُمَّ بِمَالِكٍ
وَسُلَيْمِهِمْ، وَبِسَالِمٍ مُقْرِي السُّوَرْ
37. Ac al-Harith yr Owsi, yna drwy Malik
A’u Sulaim, a thrwy Salim, darllenydd y Suras
وَبِثَقْفِهِمْ، وَبِجَابِرٍ، وَجُبَيْرِهِمْ
وَبِجَابِرٍ، وَأُنَيْسِهِمْ أُسْدِ الظَّفَرْ
38. A thrwy eu Thaqf, a thrwy Jabir, a’u Jubair
A thrwy Jabir, a’u Unais, llewod y fuddugoliaeth
وَبِعَامِرٍ، وَبِعَائِذٍ، وَبِعَامِرٍ
مَنْ جَرَّعُوا الْأَعْدَاءَ كَأْسًا مَا أَمَر
39. A thrwy Amir, a thrwy A’idh, a thrwy Amir
Y rhai a roodd i’r gelynion ddiod o’r cwpan chwerwaf
وَالْحَارِثِ الْأَوْسِيِّ، ثُمَّ حُرَيْثِهِمْ
وَالْحَارِثِ الْمَوْلَىٰ، وَعُتْبَةَ مَنْ بَتَرْ
40. Ac al-Harith yr Owsi, yna eu Huraith
Ac al-Harith y rhyddrydd, ac Utbah yr un a dorrodd
وَبِكَعْبِهِمْ، وَبِعَاصِمٍ، وَصُهَيْبِهِمْ
وَبِلَالِهِمْ ذَاكَ الْمُؤَذِّنُ فِي السَّحَرْ
41. A thrwy eu Ka’b, a thrwy Asim, a’u Suhaib
A’u Bilal, yr un sy’n galw i weddi yn y wawr
وَجُبَيْرِهِمْ، وَبِعَاصِمٍ، وَخُبَيْبِهِمْ
وَبَشِيْرِهِمْ، وَبِسَعْدِهِمْ ذَاكَ الْأَبَرْ
42. A’u Jubair, a thrwy Asim, a’u Khubaib
A’u Bashir, a thrwy eu Sa’d, y duwiol hwnnw
وَتَمِيمِهِمْ، وَسُلَيْمِهِمْ، وَتَمِيمِهِمْ
أَيْضًا، وَرِبْعِيٍّ، وَسَعْدٍ مَنْ ظَفَر
43. A’u Tamim, a’u Sulaim, a’u Tamim
Hefyd, a Rib’i, a Sa’d, yr un a orfu
وَإِيَاسِهِمْ، وَبِأَوْسِهِمْ، وَالْأَرْقَمِ الْــــ
ــــبَدْرِيِّ، مَعْ أَنَسَةْ مُبِيدِ مَنِ ادَّقَرْ
44. Ac Iyas, a thrwy eu Aws, ac al-Arqam
Y Badri, gydag Anasa, distrywiwr y balch
أَيْضًا وَبِالْعَجْلَانِ، ثُمَّ عَدِيِّهِمْ
وَسُرَاقَةَ السَّامِي الَّذِي ثُمَّ انْتَبَرْ
45. Hefyd a thrwy al-Ajlan, yna eu Adi
A Suraqa yr aruchel, yr un a ddyrchafwyd yna
وَسِنَانِهِمْ، وَبِسَهْلِهِمْ، وَبِسَبْرَةَ الْــــ
أَبْطَالِ أَرْبَابِ الْأَعِنَّةِ وَالْوَتَرْ
46. A’u Sinan, a thrwy eu Sahl, a thrwy Sabrah
Yr arwyr, meistri’r ffrwynau a’r llinynnau bwa
وَالنَّضْرِ، وَالنُّعْمَانِ، وَالنُّعْمَانِ مَنْ
شَهِدَتْ لَهُمْ ثَمَّ الْمَشَاهِدُ وَالْأَثَرْ
47. Ac al-Nadr, ac al-Nu’man, ac al-Nu’man
Y rhai y tystiodd y meysydd a’r olion iddynt
وَبِزَيْدِهِمْ، وَزِيَادِهِمْ، وَبِمَعْبَدٍ
وَأَبِي خُزَيْمَةَ مَنْ لِهِنْدِيٍّ شَهَرْ
48. A thrwy eu Zaid, a’u Ziyad, a thrwy Ma’bad
Ac Abu Khuzaimah, yr un a dynnodd y cleddyf Indiaidd
وَزِيَادِهِمْ، وَبِسَهْلِهِمْ، وَشَهِيدِهِمْ
صَفْوَانَ مَنْ فِي الْخُلْدِ قَدْ أَضْحَىٰ وَقَرّ
49. A’u Ziyad, a thrwy eu Sahl, a’u merthyr
Safwan, yr un sydd wedi ymgartrefu yn y paradwys
وَقَتَادَةَ الْأَوْسِيِّ، مَعْ سَلَمَةْ، كَذَا
أَنَسٌ، وَعُقْبَةُ، ثُمَّ عُتْبَةُ ذُو الْخَفَرْ
50. A Qatada yr Owsi, gyda Salamah, ac felly
Anas, ac Uqbah, yna Utbah y cywilyddgar
وَبِسَهْلِهِمْ، وَخِدَاشِهِمْ، وَخِرَاشِهِمْ
مَنْ أَثْخَنُوا بِالسُّمْرِ وَخْزًا مَنْ دَبَرْ
51. A thrwy eu Sahl, a’u Khidash, a’u Khirash
Y rhai a drywanodd y rhai a ffoes â’u gwaywffyn
وَبِعَامِرٍ، وَبِمَالِكٍ، وَبِمَرْثَدٍ
وَبِمَالِكٍ، وَبِمِهْجَعٍ مَوْلَىٰ عُمَرْ
52. A thrwy Amir, a thrwy Malik, a thrwy Marthad
A thrwy Malik, a thrwy Mihja’ rhyddrydd Umar
وَمُعَتِّبٍ، وَبِمَعْبَدٍ، وَبِمَعْقِلٍ
وَمُعَتِّبٍ، وَمُعَاذِهِمْ أَهْلِ الصَّدَرْ
53. A Mu’attib, a thrwy Ma’bad, a thrwy Ma’qil
A Mu’attib, a’u Mu’adh, pobl y dewrder
وَكَذَا قُدَامَةُ، مَعْ رِفَاعَةَ مَنْ سَمَا
وَبِخَالِدٍ، وَبِثَابِتٍ يَوْمَ الْوَعَرْ
54. Ac felly Qudama, gyda Rifa’ah yr aruchel
A thrwy Khalid, a thrwy Thabit ar ddydd y caledi
وَبِمَعْمَرٍ، وَبِمَالِكٍ، وَمُعَاذِهِمْ
وَبِمُحْرِزٍ، وَكَذَا رِفَاعَةُ ذُو النَّظَرْ
55. A thrwy Ma’mar, a thrwy Malik, a’u Mu’adh
A thrwy Muhriz, ac felly Rifa’ah y craff
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ، مَعْ خَلَّادِهِمْ
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ ذَاكَ الْمُخْتَبَرْ
56. Ac felly drwy Abdullah, gyda’u Khallad
Ac felly drwy Abdullah, yr un a brofwyd
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ، ثُمَّ سُلَيْمِهِمْ
وَمُلَيْلِهِمْ، وَبِمِسْطَحٍ مَنْ قَدْ حَضَرْ
57. Ac felly drwy Abdullah, yna eu Sulaim
A’u Mulail, a thrwy Mistah yr un a fu’n bresennol
وَالْمُنْذِرِ الْأَوْسِيِّ، ثُمَّ بِزَيْدِهِمْ
وَبِرَافِعٍ، مَعْ رَافِعٍ الْعَضْبِ الذَّكَرْ
58. Ac al-Mundhir yr Owsi, yna drwy eu Zaid
A thrwy Rafi’, gyda Rafi’ y cleddyf miniog
وَأَبِي عَقِيلٍ، مَعْ أَبِي حَسَنٍ، وَعَبْــــ
ــــدِ اللهِ، ثُمَّ أَبِي سَلِيطٍ مَنْ قَهَرْ
59. Ac Abu Aqil, gydag Abu Hasan, ac Abdullah
Yna Abu Salit, yr un a orchfygodd
وَالْحَارِثِ الْأَوْسِيِّ، ثُمَّ بِرَافِعٍ
وَبِذِي الشِّمَالَيْنِ الشَّهِيدِ مَنِ اشْتَهَرْ
60. Ac al-Harith yr Owsi, yna drwy Rafi’
A thrwy Dhu’sh-Shimalain y merthyr enwog
وَكَذَا بِحَارِثَةَ الْهَزَبْرِ، مَعَ الْبَرَا
ءِ، كَذَا بِبَسْبَسَةَ الْمَجِيدِ الْمُعْتَبَرْ
61. Ac felly drwy Harithah y llew, gyda’r Bara’
Hefyd drwy Basbasah y gogoneddus, y cymeradwy
وَالْأَخْنَسِ الْمَوْلَىٰ، وَعِصْمَةَ، مَعْ تَمِيــــ
ــــمِهِمْ، وَأَسْعَدَ، مَعْ أُبَيٍّ مَنْ بَتَرْ
62. Ac al-Akhnas y rhyddrydd, ac Ismah, gyda’u Tamim
Ac As’ad, gydag Ubai, yr un a dorrodd
وَمُحَمَّدٍ، وَبِمُحْرِزٍ، وَبِثَابِتٍ
وَرُحَيْلَةَ الصَّيْدِ الْجَحَاجِيحِ الْغُرَرْ
63. A Muhammad, a thrwy Muhriz, a thrwy Thabit
A Ruhailah, y heliwr, y meistri disglair
وَبِزَيْدِهِمْ، وَبِوَهْبِهِمْ، وَيَزِيدَ مَنْ
كَسَبَ الشَّهَادَةَ، وَهْيَ أَرْبَحُ مَا تَجَرْ
64. A thrwy eu Zaid, a thrwy eu Wahb, a Yazid
Yr un a enillodd y merthyrdod, y fasnach fwyaf proffidiol
وَكَذَا بِمَسْعُودٍ، وَعُتْبَةَ، مَعْ عُبَيْــــ
ــــدِهِمْ، وَخَارِجَةَ الَّذِي بِدَمٍ نَثَرْ
65. Ac felly drwy Mas’ud, ac Utbah, gyda’u Ubaid
A Kharijah, yr un a wasgarodd drwy waed
وَكَذَا بِثَعْلَبَةَ الْغَضَنْفَرِ مَنْ كَمَىٰ
أَيْضًا، وَبِالْمِقْدَادِ، مَعْ زَيْدِ الْوَطَرْ
66. Ac felly drwy Tha’labah y llew dewr
Hefyd, a thrwy al-Miqdad, gyda Zaid y dyhead
وَكَذَا عُمَارَةُ، وَالْحُصَيْنُ، وَأَوْسُهُمْ
وَأَبُو حُذَيْفَةَ، مَعْ عُمَارَةَ مَنْ فَخَرْ
67. Ac felly Umarah, ac al-Husain, a’u Aws
Ac Abu Hudhaifah, gydag Umarah y balch
أَيْضًا بِخَلَّادٍ، وَمَسْعُودٍ، كَذَا
عُكَّاشَةُ السَّامِي بِبُشْرَىٰ كَالْقَمَرْ
68. Hefyd drwy Khallad, a Mas’ud, ac felly
Ukkashah yr aruchel gyda newyddion da fel y lloer
وَبِحَاطِبٍ، ثُمَّ الْحُبَابِ، وَحَاطِبٍ
مَنْ ثَمَّ صَدَّقَهُ النَّبِيُّ بِمَا اعْتَذَرْ
69. A thrwy Hatib, yna al-Hubab, a Hatib
Yr un y credodd y Proffwyd ef yn ei esgus
وَكَذَا بِفَرْوَةَ، مَعْ يَزِيدَ، وَثَابِتٍ
يَوْمَ الْتَقَىٰ الْجَمْعَانِ، وَالْكُفْرُ انْزَجَرْ
70. Ac felly drwy Farwah, gyda Yazid, a Thabit
Ar ddydd y cyfarfu’r dwy fyddin, a llyffethairwyd anghrediniaeth
وَسِنَانِهِمْ، وَالْحَارِثِ الْأَوْسِيُّ ثُمــــ
ــــمَّ سَوَادِهِمْ، وَصَبِيحِهِمْ صِيْدِ الظَّفَرْ
71. A’u Sinan, ac al-Harith yr Owsi, yna
Eu Sawad, a’u Sabih, y helwyr buddugol
وَكَذَا عُبَادَةُ، مَعْ خَلِيفَةَ مِنْهُمُ
وَأَبِي لُبَابَةَ قَاصِمِي أَهْلِ الذَّعَرْ
72. Ac felly Ubadah, gyda Khalifah oddi wrthynt
Ac Abu Lubabah, distrywion y dychryn
وَعُمَيْرِهِمْ، وَمُعَوِّذٍ، وَسَلَيطِهِمْ
وَمُعَاذِهِمْ تَالِي الْكِتَابِ الْمُسْتَطَرْ
73. A’u Umair, a Mu’awwidh, a’u Salit
A’u Mu’adh, darllenydd y Llyfr ysgrifenedig
وَبِسَعْدِهِمْ، وَبِزَيْدِهِمْ، وَبِثَابِتٍ
مَنْ قَدْ سَمَوْا، بَدْوُ الْبَرِيَّةِ وَالْحَضَرْ
74. A thrwy eu Sa’d, a thrwy eu Zaid, a thrwy Thabit
Y rhai a esgynodd, rhai’r anialwch a’r dref
وَعُوَيْمِهِمْ، وَعِيَاضِهِمْ، وَبِجَبْرِهِمْ
وَكَذَا بِعَبْدَةَ، ثُمَّ عَمَّارِ الْخَيَرْ
75. A’u Uwaim, a’u Iyad, a thrwy eu Jabr
Ac felly drwy Abdah, yna Ammar y da
وَكَذَا بِشَمَّاسٍ، وَجَبَّارِ الْوَغَىٰ
وَأَبٍ لِحَنَّةَ، ثُمَّ عَمْرِهِمُ الْأَغَر
76. Ac felly drwy Shammas, a Jabbar y rhyfel
Ac tad Hannah, yna eu Amr disglair
وَبِعَمْرِهِمْ، وَخُنَيْسِهِمْ، وَإِيَاسِهِمْ
صَحْبِ الَّذِي سَبْعِينَ كَالْقَتْلَىٰ أَسَرْ
77. A thrwy eu Amr, a’u Khunais, a’u Iyas
Cydymdeithion yr un a garcharodd ddeg a thrigain fel y meirw
وَبِزَيْدِهِمْ، وَبِسَعْدِهِمْ، وَزِيَادِهِمْ
مَنْ صَيَّرُوْا الْبَاغِي أَذَلَّ مِنَ الْيَعَرْ
78. A thrwy eu Zaid, a thrwy eu Sa’d, a’u Ziyad
Y rhai a wnaeth y gormeswr yn is na’r oen
وَكَذَا الْمُجَذَّرُ، ثُمَّ غَنَّامٌ مَعًا
وَكَذَا نُعَيْمَانُ الْفَتَىٰ حَسَنُ السِّيَرْ
79. Ac felly al-Mujadhdhar, yna Ghannam gyda’i gilydd
Ac felly Nu’ayman y llanc o gymeriad da
وَالْحَارِثُ الْأَوْسِيُّ، ثُمَّ بِعَاقِلٍ
مَنْ بِالشَّهَادَةِ حَلَّ أَحْسَنَ مُسْتَقَر
80. Ac al-Harith yr Owsi, yna drwy Aqil
Yr un a gafodd drwy ferthyrdod y trigfan gorau
وَكَذَا بِبَحَّاثٍ، وَلِبْدَةَ، مَعْ أَبِي
أَيُّوبَ، ثُمَّ مُعَتِّبٍ صَحَبِ المَبَرّ
81. Ac felly drwy Bahhath, a Libdah, gydag Abu
Ayyub, yna Mu’attib, cydymaith y daioni
وَعَطِيَّةَ الْبَدْرِيِّ، مَعْ صَيْفِيِّهِمْ
وَكَذَا أَبُو دَاوُودَ مَنْ ثَمَّ انْتَصَرْ
82. Ac Atiyyah y Badri, gyda’u Saifi
Ac felly Abu Dawud, yr un a orfu yna
وَكَذَا أَبُو مَخْشِي، وَعَبْدُ اللهِ، ثُــــ
ــــمَّ سَوَادُ الْبَدْرِيُّ إِنْسَانُ الْبَصَرْ
83. Ac felly Abu Makhshi, ac Abdullah, yna
Sawad y Badri, disgybl y llygad
أَيْضًا أَبُو شَيْخٍ، كَذَا بِحُرَيْمِهِمْ
وَكَذَا بِخَبَّابٍ، وَذَكْوَانَ الْأَبَرّ
84. Hefyd Abu Shaikhu, felly drwy eu Huraim
Ac felly drwy Khabbab, a Dhakwan y duwiol
وَكَذَا أَبُو قَيْسٍ، وَعَبْدُ اللهِ، ثُـــــ
ـمَّ الْحَارِثُ الزَّحَّافُ فِي يَوْمِ الْمَفَرّ
85. Ac felly Abu Qais, ac Abdullah, yna
Al-Harith y carlamwr ar ddydd y ffoi
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ، ثُمَّ بِرَافِعٍ
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ ذِي الْبَأْسِ الْأَمَرّْ
86. Ac felly drwy Abdullah, yna drwy Rafi’
Ac felly drwy Abdullah o nerth mwyaf
وَأَبٍ لِسَبْرَةَ، ثُمَّ عَبْدِ اللهِ، ثُــــ
ــمَّ بِحَمْزَةَ الْمُرْدِي إِذَا الْحَرْبُ اسْتَعَرْ
87. Ac tad Sabrah, yna Abdullah, yna
Drwy Hamza y dinistrydd pan enynnodd y rhyfel
وَكَذَا بِمَسْعُودٍ، وَعَبْدِ اللهِ، مَعْ
عَبَّادِكَ الشَّهْمِ الَّذِي لَيْلاً جَأَرْ
88. Ac felly drwy Mas’ud, ac Abdullah, gyda
Dy was Abbad, y dewr a waeddodd yn y nos
وَأَبِي قَتَادَةَ، ثُمَّ عَبْدِ اللهِ ثُـــــ
ــمَّ الْحَارِثِ الْمَوْلَىٰ، وَعَبَّادٍ لِبَرّ
89. Ac Abu Qatada, yna Abdullah, yna
Al-Harith y rhyddrydd, ac Abbad y duwiol
أَيْضًا أَبُو سَلَمَةْ كَذَا، وَمُعَاذُهُمْ
وَكَذَا وَدِيعَةُ مَنْ لِذَيْلِ الْمَجْدِ جَرّ
90. Hefyd Abu Salamah felly, a’u Mu’adh
Ac felly Wadi’ah yr un a dynnodd gynffon gogoniant
وَيَزِيدُ، وَالنُّعْمَانُ، ثُمَّ عُمَيْرُهُمْ
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ مَنْ مُنِحَ النَّظَرْ
91. A Yazid, ac al-Nu’man, yna eu Umair
Ac felly drwy Abdullah yr un a roddwyd gweledigaeth iddo
وَأَبِ لِكَبْشَةَ، ثُمَّ عَبْدِ اللهِ ذَاكَ
اللَّيْثِ دَمَّرَ لِلصُّفُوفِ إِذَا فَطَرْ
92. Ac tad Kabshah, yna Abdullah, y
Llew hwnnw a ddinistriodd y rhengoedd pan holltodd
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ، ثُمَّ بِوَهْبِهِمْ
وَالْفَاكِهِ الْبَدْرِيِّ أَرْبَابِ السِّيَرْ
93. Ac felly drwy Abdullah, yna drwy eu Wahb
Ac al-Fakih y Badri, meistri’r hanesion
وَبِعَامِرٍ، ثُمَّ الطُّفَيْلِ، وَعَامِرٍ
مَنْ أَثْخَنُوْا الْأَعْدَاءَ وَخْزًا مَا أَمَر
94. A thrwy Amir, yna al-Tufail, a thrwy Amir
Y rhai a glwyfodd y gelynion yn drwm heb drugaredd
وَعُصَيْمَةَ الْبَدْرِيِّ، مَعْ خَلَّادِهِمْ
وَهِلَالِهِمْ، وَكَذَا بِعَبْسٍ مَنْ قَهَرْ
95. Ac Ismah y Badri, gyda’u Khallad
A’u Hilal, ac felly drwy Abs yr un a orchfygodd
وَبِوَاقِدٍ، وَبِهَانِئٍ، وَالْحَارِثِ الْــــ
أَوْسِيِّ، ثُمَّ يَزِيدَ مَنْ جَلَّىٰ وَسَرّ
96. A thrwy Waqid, a thrwy Hani’, ac al-Harith
Yr Owsi, yna Yazid yr un a ddaeth â llawenydd
وَيَزِيدَ، مَعْ وَدَقَةَ، وَعَبْدِ اللهِ، ثُـــــ
ــمَّ السَّائِبِ الْمَوْلَىٰ فَتَىٰ فَتْكٍ كَهَرْ
97. A Yazid, gyda Wadaqah, ac Abdullah, yna
Al-Sa’ib y rhyddrydd, llanc yr ymosodiad
وَبِقَيْسِهِمْ، وَعُمَيْرِهِمْ، وَبِكَعْبِهِمْ
وَأَبِي سِنَانٍ مَنْ لَظَىٰ الْهَيْجَا سَجَرْ
98. A thrwy eu Qais, a’u Umair, a thrwy eu Ka’b
Ac Abu Sinan yr un a ddiffoddodd dân y rhyfel
وَالْحَارِثِ الْمَوْلَىٰ، وَعَبْدِ اللهِ ثُـــــ
ــمَّ عُبَيْدِهِمْ، وَعُمَيْرِهِمْ مَنْ قَدْ شَتَرْ
99. Ac al-Harith y rhyddrydd, ac Abdullah, yna
Eu Ubaid, a’u Umair yr un a glwyfodd
وَكَذَا أَبُو الْهَيْثَمْ خُبَعْثِنَةُ الشَّرَىٰ
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ مِنْهُمْ مَنْ بَسَرْ
100. Ac felly Abu al-Haitham, llew’r anialwch
Ac felly drwy Abdullah oddi wrthynt, yr un a foedd
وَيَزِيدَ، مَعْ عَمْرٍو، وَعَبْدِ اللهِ ثُـــــ
ــمَّ الْحَارِثِ الْأَوْسِيِّ مُرْدِي مَنْ دَحَرْ
101. A Yazid, gydag Amr, ac Abdullah, yna
Al-Harith yr Owsi, dinistrydd y sawl a gollwyd
وَعُمَيْرِهِمْ، وَعُبَيْدِهِمْ، وَكَذَا بِعَبْــــ
ـــدِ اللهِ، مَعْ سَلَمَةْ مُصَيِّرِهِمْ عِبَرْ
102. A’u Umair, a’u Ubaid, ac felly drwy
Abdullah, gyda Salamah sy’n eu gwneud yn wers
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ، ثُمَّ عُبَيْدِهِمْ
خِدْنِ الشَّهَادَةِ، وَهْيَ أَفْضَلُ مَا ادَّخَرْ
103. Ac felly drwy Abdullah, yna eu Ubaid
Cydymaith merthyrdod, sef y peth gorau i’w drysori
وَأَبٍ لِخَارِجَةَ الَّذِي دَانَتْ لَهُ
قُنَنُ الْمَفَاخِرِ، فَامْتَطَاهَا وَانْتَبَرْ
104. Ac tad Kharijah, yr un y plygodd iddo
Copaon balchder, felly fe’u marchogodd a’u dyrchafu
وَبِعَبْدِ رَبٍّ، وَالطُّفَيْلِ، وَقَيْسِهِمْ
وَكَذَا بِعُقْبَةَ لِلْعِدَا مَنْ قَدْ نَحَرْ
105. A thrwy Abd Rabbih, ac al-Tufail, a’u Qais
Ac felly drwy Uqbah, yr un a dorrodd wddf y gelyn
وَكَذَا أَبُو الْأَعْوَرِ، وَقَيْسٌ مِنْهُمُ
وَكَذَا أَبُو مَرْثَدْ وَعَمْرٌو مَنْ دَحَرْ
106. Ac felly Abu al-A’war, a Qais oddi wrthynt
Ac felly Abu Marthad ac Amr yr un a ddinistriodd
وَأَبٍ لِضَمْرَةَ، مَعْ أَبِي خَلَّادِ الــــ
ــــمِطْعَانِ قَرْمٍ هِزْبَرِي ضَارٍ زُفَرْ
107. Ac tad Damrah, gydag Abu Khallad y
Trywanwr, y llew dewr a nerthol
وَبِسَعْدِهِمْ، وَبِسَهْلِهِمْ، وَبِسَعْدِهِمْ
وَبِعَامِرٍ، ثُمَّ الطُّفَيْلِ الْمُنْتَصَرْ
108. A thrwy eu Sa’d, a thrwy eu Sahl, a thrwy eu Sa’d
A thrwy Amir, yna al-Tufail y buddugol
أَيْضًا، وَبِالنُّعْمَانِ، وَالنُّعْمَانِ، وَالــ
ـــنُّعْمَانِ، مَعْ سَلَمَهْ بِبَدْرٍ مَنْ ظَفَرْ
109. Hefyd, a thrwy al-Nu’man, ac al-Nu’man, ac
Al-Nu’man, gyda Salamah, yr un a orfu ym Madr
وَأَبٍ لِحَبَّةَ، ثُمَّ عَبْدِ اللهِ ثُـــــ
ــمَّ بِقُطْبَةَ السَّامِي لَدَيْكَ مَنِ اسْتَقَر
110. Ac tad Habbah, yna Abdullah, yna
Drwy Qutbah yr aruchel sy’n sefydlog gyda Thi
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ، ثُمَّ بِعَمْرِهِمْ
وَأَبٍ لِطَلْحَةَ مَنْ هُنَالِكَ قَدْ عَكَرْ
111. Ac felly drwy Abdullah, yna drwy eu Amr
Ac tad Talha, yr un a ymosododd yno
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ، ثُمَّ مُعَاذِهِمْ
وَبِعَمْرِهِمْ مَنْ كَرَّ يَوْمَ الْكُفْرُ فَرّْ
112. Ac felly drwy Abdullah, yna eu Mu’adh
A thrwy eu Amr yr un a ymosododd pan ffoes anghrediniaeth
وَالْمُنْذِرِ الْبَدْرِيِّ، ثُمَّ الْمُنْذِرِ بْـــ
ــنِ مُحَمَّدٍ، وَبِسَعْدِهِمْ مَنْ قَدْ أَطَرْ
113. Ac al-Mundhir y Badri, yna al-Mundhir mab
Muhammad, a thrwy eu Sa’d yr un a gryfodd
وَبِعَمْرِهِمْ، وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ مَنْ
أَرْدَىٰ أَبَا جَهْلٍ، فَصَارَ إِلَىٰ سَقَرْ
114. A thrwy eu Amr, ac felly drwy Abdullah yr un
A ddinistriodd Abu Jahl, nes iddo fynd i Saqar
أَيْضًا، وَبِالْبَدْرِيِّ مِنْهُمْ مُصْعَبٌ
وَبِسَعْدِهِمْ، وَكَذَا رِفَاعَةُ مَنْ نَضَرْ
115. Hefyd, a thrwy’r Badri oddi wrthynt Mus’ab
A thrwy eu Sa’d, ac felly Rifa’ah y disglair
وَكَذَا عُبَيْدَةُ، ثُمَّ ثَعْلَبَةُ الَّذِي
بِالْعَضْبِ بَدَّدَ جَيْشَهُمْ فَغَدَا شَذَرْ
116. Ac felly Ubaidah, yna Tha’labah yr un
A wasgarodd eu byddin â’r cleddyf nes eu bod yn ddim
وَبِمَالِكٍ، ثُمَّ الرَّبِيعِ، وَمَالِكٍ
وَخُلَيْدِهِمْ، وَبِرَافِعٍ مَنْ قَدْ بَدَرْ
117. A thrwy Malik, yna al-Rabi’, a Malik
A’u Khulaid, a thrwy Rafi’ yr un a gyflymodd
وَكَذَا بِمَسْعُودٍ، وَخَوْلِيٍّ، وَخَــ
ــوَّاتٍ، وَمَسْعُودٍ، وَخَبَّابِ الْوَعَرْ
118. Ac felly drwy Mas’ud, a Khauli, a
Khawwat, a Mas’ud, a Khabbab y caledi
وَبِثَابِتٍ، وَبِخَالِدٍ، وَبِمَالِكٍ
وَسِمَاكِهِمْ، وَكَذَا بِخَلَّادِ الزُّمَرْ
119. A thrwy Thabit, a thrwy Khalid, a thrwy Malik
A’u Simak, ac felly drwy Khallad y grwpiau
وَمُعَوِّذٍ، وَشَرِيكِهِمْ، وَشُجَاعِهِمْ
أَيْضًا، وَبِالضَّحَّاكِ أَقْمَارِ الصُّوَرْ
120. A Mu’awwidh, a’u Sharik, a’u Shuja’
Hefyd, a thrwy al-Dahhak, lleuadau’r ffurfiau
وَكَذَا بِعَبْدِ اللهِ، ثُمَّ بِعَوْفِهِمْ
وَأَبِي مُلَيْلٍ، مَعْ طُلَيْبٍ مَنْ كَسَرْ
121. Ac felly drwy Abdullah, yna drwy eu Awf
Ac Abu Mulail, gyda Tulaib yr un a dorrodd
وَسُهَيْلِهِمْ، وَحَرَامِهِمْ، وَبِسَعْدِهِمْ
وَكَذَا بِثَعْلَبَةَ الْهِزَبْرِ الْمُشْتَهَرْ
122. A’u Suhail, a’u Haram, a thrwy eu Sa’d
Ac felly drwy Tha’labah y llew enwog
وَبِعَبْدِ رَحْمَٰنٍ، كَذَا وَبِعَامِرٍ
وَسُرَاقَةَ الْبَدْرِيِّ قَاصِمِ مَنْ فَجَرْ
123. A thrwy Abdurrahman, felly a thrwy Amir
A Suraqa y Badri, dinistrydd y sawl a bechodd
وَالْحَارِثِ الْبَدْرِيِّ، مَعْ مِدْلَاجِهِمْ
وَسُهَيْلِهِمْ، وَسُلَيْمِهِمْ خِدْنِ الْوَزَرْ
124. Ac al-Harith y Badri, gyda’u Midlaj
A’u Suhail, a’u Sulaim, cydymaith y cymorth
وَبِعَمْرِهِمْ، وَسُوَيْبِطٍ، وَبِسَعْدِهِمْ
وَكَذَا أَبُو مَسْعُودٍ الصَّيدِ الْغُرَرْ
125. A thrwy eu Amr, a Suwaibit, a thrwy eu Sa’d
Ac felly Abu Mas’ud, y meistri disglair
وَأَبُو حَبِيبٍ، ثُمَّ عُقبَةُ، وَالْفَتَىٰ
عِتْبَانُ مَنْ صَرَعُوا الْأَعَادِي فِي الْحُفَرْ
126. Ac Abu Habib, yna Uqbah, a’r llanc
Itban, y rhai a daflodd y gelynion i’r pyllau
وَبِنَوْفَلٍ، وَبِرَاشِدٍ، وَكَذَا أَبُو
ضَيَّاحٍ الْفَتَّاكُ مَنْ فِيهِمْ أَصَرّ
127. A thrwy Naufal, a thrwy Rashid, ac felly Abu
Dayyah y dewr, yr un a fu’n gadarn ynddynt
وَأَبٌ لِصِرْمَةَ، ثُمَّ عَبْدِ اللهِ، مَعْ
سُفْيَانَ، مَعْ عَمْرٍو بِبَدْرٍ مَنْ ثَأَرْ
128. Ac tad Sirmah, yna Abdullah, gyda
Sufyan, gydag Amr ym Madr yr un a ddialodd
وَبِمَعْنِهِمْ، وَبِسَالِمٍ، وَبِمَالِكٍ
وَبِمَعْنِهِمْ، وَحَبِيبِهِمْ ذَاكَ الْأَغَرّ
129. A thrwy eu Ma’n, a thrwy Salim, a thrwy Malik
A thrwy eu Ma’n, a’u Habib y disglair hwnnw
وَبِعَاصِمٍ، وَبِعَامِرٍ، وَبِعَاصِمٍ
مَنْ قَدْ حَبَوْا فَضْلاً وَأَجْرًا قَدْ وَفَرْ
130. A thrwy Asim, a thrwy Amir, a thrwy Asim
Y rhai a dderbyniodd ragoriaeth a gwobr helaeth
وَكَذَا رِفَاعَةُ، مَعْ رَبِيعَةَ مَنْ سَمَا
وَعُمَيْرِهِمْ، وَكَذَا بِعَمْرٍو مَنْ فَخَرْ
131. Ac felly Rifa’ah, gyda Rabi’ah yr aruchel
A’u Umair, ac felly drwy Amr y balch
وَأَبِي دُجَانَةَ، ثُمَّ حَارِثَةَ الْفَتَىٰ
وَكَذَا بِعُقْبَةَ مَنْ حُبُوْا حُورَ الْحَوَرْ
132. Ac Abu Dujana, yna Harithah y llanc
Ac felly drwy Uqbah, y rhai a dderbyniodd y morynion glân
وَكَذَا بِمَسْعُودٍ، مَعَ النُّعْمَانِ، ثُــــ
ـمَّ هُبَيْلِهِمْ، وَكَذَا بِعُثْمَانَ الْأَبَرّ
133. Ac felly drwy Mas’ud, gydag al-Nu’man, yna
Eu Hubail, ac felly drwy Uthman y duwiol
وَمُبَشِّرٍ، وَبِسَعْدِهِمْ، وَبِبِشْرِهِمْ
أَيْضًا، وَبِالضَّحَّاكِ، ثُمَّ أَبِي الْيَسَرْ
134. A Mubashir, a thrwy eu Sa’d, a thrwy eu Bishr
Hefyd, a thrwy al-Dahhak, yna Abu al-Yasar
وَكَذَا بِضِمْرَةَ، ثُمَّ وَدَقَةَ، ثُمَّ ذَكْــ
ــوَانَ بْنِ عَبْدِ الْقَيْسِ مَنْ هَزَمُوا الزُّمَرْ
135. Ac felly drwy Damrah, yna Wadaqah, yna
Dhakwan mab Abd al-Qais, y rhai a orchfygodd y byddinoedd
وَكَذَاكَ بِالْأَمْلَاكِ مَنْ قَدْ أُحْضِرُوا
بَدْرًا لِنَصْرِ الْمُصْطَفَىٰ هَادِي الْبَشَرْ
136. Ac felly hefyd drwy’r angylion a ddaeth
I Badr i gynorthwyo’r Etholedig, arweinydd dynoliaeth