قصيدة البردة
Qasida Al Burdah

Chapter 3

ﷺ On the Praise of the Prophet

مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
Fy Arglwydd, bendithia a rhoi heddwch bob amser ac am byth
Ar Dy anwylyd, Gorau holl Greadigaeth
ظَلَمْتُ سُنَّةَ مَنْ أَحْيَا الظَّلاَمَ إِلَى
أَنِ اشْتَكَتْ قَدَمَاهُ الضُّرَّ مِنْ وَرَمِ
Rwyf wedi gwneud cam â llwybr y sawl a weddïodd yn y nos
Hyd nes i'w draed gwyno am boen a chwyddo
وَشَدَّ مِنْ سَغَبٍ أَحْشَاءَهُ وَطَوَى
تَحْتَ الحِجَارَةِ كَشْحًا مُتْرَفَ الأَدَمِ
Tra'n rhwymo ei fewnion yn erbyn eithaf ei newyn,
Gan guddio ei groen cain o dan y garreg wedi'i chlymu o amgylch ei ganol
وَرَاوَدَتْهُ الجِبَالُ الشُّمُّ مِنْ ذَهَبٍ
عَنْ نَفْسِهِ فَأَرَاهَا أَيَّمَا شَمَمِ
Ceisiodd y mynyddoedd uchel o aur ei demtio,
Ond dangosodd iddynt yn ôl wir ystyr dyrchafiad
وَأَكَّدَتْ زُهْدَهُ فِيهَا ضَرُورَتُهُ
إِنَّ الضَّرُورَةَ لاَ تَعْدُو عَلَى العِصَمِ
Cadarnhaodd ei sefyllfa o ascetiaeth a thlodi yn unig Ei ddiffyg diddordeb mewn pryderon bydol,
Oherwydd ni all hyd yn oed angen dybryd ymosod ar rinwedd mor ddi-fai
وَكَيْفَ تَدْعُو إِلَى الدُّنْيَا ضَرُورَةُ مَنْ
لَوْلاَهُ لَمْ تُخْرَجِ الدُّنْيَا مِنَ العَدَمِ
Sut allai angen dybryd person o'r fath ei dynnu tuag at y byd,
Pan na fyddai'r byd byth wedi dod allan o anobaith hebddo?
مُحَمَّدٌ سَيِّدُ الكَوْنَيْنِ وَالثَّقَلَيْـ
ـنِ وَالفَرِيقَيْنِ مِنْ عُرْبٍ وَمِنْ عَجَمِ
Muhammad yw meistr y ddau fyd, meistr y jinn a dynion,
Ac yn feistr ar y ddau grŵp, Arabiaid ac an-Arabiaid
نَبِيُّنَا الآمِرُ النَّاهِي فَلاَ أَحَدٌ
أَبَرَّ فِي قَوْلِ لاَ مِنْهُ وَلاَ نَعَمِ
Ein Proffwyd, sy'n gorchymyn y da ac yn gwahardd y drwg,
Nid oes neb yn fwy gwir i'w air, boed yn ‘ie’ neu ‘na’
هُوَ الحَبِيبُ الذِّي تُرْجَى شَفَاعَتُهُ
لِكُلِّ هَوْلٍ مِنَ الأَهْوَالِ مُقْتَحَمِ
Ef yw'r anwylyd, y mae ei ymyrraeth yn cael ei obeithio
Yn erbyn pob peth brawychus sy'n ein taro
دَعَا إِلَى اللهِ فَالمُسْتَمْسِكُونَ بِهِ
مُسْتَمْسِكُونَ بِحَبْلٍ غَيْرِ مُنْفَصِمِ
Galwodd bobl at Allah, felly y rhai sy'n glynu wrtho
Yn glynu wrth raff na fydd byth yn torri
فَاقَ النَبِيِّينَ فِي خَلْقٍ وَفِي خُلُقٍ
وَلَمْ يُدَانُوهُ فِي عِلْمٍ وَلاَ كَرَمِ
Goruchafodd y proffwydi eraill yn ffurf a chymeriad uchel,
Ac ni ddaeth neb yn agos ato mewn gwybodaeth nac mewn haelioni pur
وَكُلُّهُمْ مِنْ رَسُولِ اللهِ مُلْتَمِسٌ
غَرْفًا مِنَ البَحْرِ أَوْ رَشْفًا مِنَ الدِّيَمِ
Maent i gyd yn erfyn ar Genad Allah am ddim ond llond llaw o ddŵr
O'i fôr, neu sip o'i law di-ddiwedd
وَوَاقِفُونَ لَدَيْهِ عِنْدَ حَدِّهِمِ
مِنْ نُقْطَةِ العِلْمِ أَوْ مِنْ شَكْلَةِ الحِكَمِ
Maent i gyd yn aros gerllaw iddo yn ôl eu mesur,
Fel pwyntiau diacritic ar ei wybodaeth, neu farciau llafariaid ar ei ddoethineb
فَهْوَ الذِّي تَمَّ مَعْنَاهُ وَصُورَتُهُ
ثُمَّ اصْطَفَاهُ حَبِيبًا بَارِئُ النَّسَمِ
Ef yw'r un y perffeithiwyd ystyr a ffurf ynddo,
Ac yna Dewisodd yr Un a greodd holl ddynolryw ef fel Ei anwylyd
مُنَزَّهٌ عَنْ شَرِيكٍ فِي مَحَاسِنِهِ
فَجَوْهَرُ الحُسْنِ فِيهِ غَيْرُ مُنْقَسِمِ
Mae'n bell o gael unrhyw gyfartal yn ei rinweddau,
Oherwydd ynddo, mae hanfod perffeithrwydd yn anwahanadwy
دَعْ مَا ادَّعَتْهُ النَّصَارَى فِي نَبِيِّهِمِ
وَاحْكُمْ بِمَا شِئْتَ مَدْحًا فِيهِ وَاحْتَكِمِ
Gadewch yr hyn a honnir gan y Cristnogion am eu Proffwyd,
Y tu hwnt i hynny gallwch ddweud beth bynnag a fynnwch mewn clod iddo
وَانْسُبْ إِلَى ذَاتِهِ مَا شِئْتَ مِنْ شَرَفٍ
وَانْسُبْ إِلَى قَدْرِهِ مَا شِئْتَ مِنْ عِظَمِ
Gallwch briodoli beth bynnag a fynnwch o fonedd i'w hanfod,
Ac i'w safle, beth bynnag a fynnwch o fawredd
فَإِنَّ فَضْلَ رَسُولِ اللهِ لَيْسَ لَهُ
حَدٌّ فَيُعْرِبَ عَنْهُ نَاطِقٌ بِفَمِ
Yn wir, nid oes terfyn pellaf i fawredd Genad Allah
Y gellid ei fynegi gan dafod dynol
لَوْ نَاسَبَتْ قَدْرَهُ آيَاتُهُ عِظَمًا
أَحْيَا اسْمُهُ حِينَ يُدْعَى دَارِسَ الرِّمَمِ
Pe bai ei wyrthiau mor fawr â'i safle,
Dim ond sŵn ei enw fyddai'n dod â esgyrn marw yn ôl yn fyw
لَمْ يَمْتَحِنَّا بِمَا تَعْيَا العُقُولُ بِهِ
حِرْصًا عَلَيْنَا فَلَمْ نَرْتَبْ وَلَمْ نَهِمِ
Nid oedd yn ein profi â phethau a fyddai'n blino ein deall,
Allan o bryder drosom, felly ni syrthiasom i amheuaeth nac anesmwythyd
أَعْيَا الوَرَى فَهْمُ مَعْنَاهُ فَلَيْسَ يُرَى
فِي القُرْبِ وَالبُعْدِ فِيهِ غَيْرُ مُنْفَحِمِ
Methu â deall ei wir hanfod yw dynoliaeth,
Agos a phell, maent yn fud
كَالشَّمْسِ تَظْهَرُ لِلعَيْنَيْنِ مِنْ بُعُدٍ
صَغِيرَةً وَتُكِلُّ الطَّرْفَ مِنْ أَمَمِ
Fel yr haul, sy'n ymddangos yn fach i'r llygad noeth o bell,
Tra'n agos, byddai'n pylu ac yn dallu'r golwg
وَكَيْفَ يُدْرِكُ فِي الدُّنْيَا حَقِيقَتَهُ
قَوْمٌ نِيَامٌ تَسَلَّوْا عَنْهُ بِالحُلُمِ
Sut gall pobl sy'n cysgu ganfod ei wir realiti
Yn y byd hwn, tra maent yn cael eu tynnu oddi wrtho gan eu breuddwydion?
فَمَبْلَغُ العِلْمِ فِيهِ أَنَّهُ بَشَرٌ
وَأَنَّهُ خَيْرُ خَلْقِ اللهِ كُلِّهِمِ
Y graddau o'r wybodaeth sydd gennym amdano yw ei fod yn ddyn,
Ac mai ef yw'r gorau o holl greadigaeth Allah
وَكُلُّ آيٍ أَتَى الرُّسْلُ الكِرَامُ بِهَا
فَإِنَّمَا اتَّصَلَتْ مِنْ نُوِرِهِ بِهِمِ
Pob gwyrth a ddaeth gan y Genhadon Nobl
Roedd yn gysylltiedig â nhw drwy ei olau
فَإِنَّهُ شَمْسُ فَضْلٍ هُمْ كَوَاكِبُهَا
يُظْهِرْنَ أَنْوَارَهَا لِلنَّاسِ فِي الظُّلَمِ
Yn sicr, mae ef yn haul haelioni ac maent yn ei blanedau,
Yn datgelu eu goleuadau i bobl yn y tywyllwch
أَكْرِمْ بِخَلْقِ نَبِيٍّ زَانَهُ خُلُقٌ
بِالحُسْنِ مُشْتَمِلٍ بِالبِشْرِ مُتَّسِمِ
Mor hael yw creu Proffwyd wedi'i addurno â chymeriad rhagorol!
Mor llawn o harddwch, ac yn wyneb disglair
كَالزَّهْرِ فِي تَرَفٍ وَالبَدْرِ فِي شَرَفٍ
وَالبَحْرِ فِي كَرَمٍ وَالدَّهْرِ فِي هِمَمِ
Fel blodyn mewn ffresni a lleuad lawn mewn uchelder,
Fel môr mewn haelioni pur a fel Amser ei hun Mewn cryfder penderfyniad
كَأَنَّه وَهْوَ فَرْدٌ مِنْ جَلاَلَتِهِ
فِي عَسْكَرٍ حِينَ تَلْقَاهُ وَفِي حَشَمِ
Dim ond o'i ymddangosiad mawreddog, hyd yn oed pan oedd ar ei ben ei hun,
Ymddangosai fel pe bai ymhlith byddin fawr ac entourage
كَأَنَّمَا اللُّؤْلُؤْ المَكْنُونُ فِي صَدَفٍ
مِنْ مَعْدِنَيْ مَنْطِقٍ مِنْهُ وَمُبْتَسِمِ
Fel pe bai perlau disglair, wedi'u hamddiffyn yn eu cregyn,
Yn dod allan o'i araith a'i wên ddisglair
لاَ طِيبَ يَعْدِلُ تُرْبًا ضَمَّ أَعْظُمَهُ
طُوبىَ لِمُنْتَشِقٍ مِنْهُ وَمُلْتَثِمِ
Ni allai unrhyw bersawrus byth gystadlu â'r ddaear sy'n dal ei ffurf anrhydeddus,
Pa fendith i'r sawl sy'n arogli'r ddaear fendigaid honno neu'n ei chusanu!