قصيدة البردة
Qasida al-Burda

Chapter 3

ﷺ On the Praise of the Prophet

مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
Ey Rabbim, doimiy va abadiy salovat va salomlar bo'lsin
Sevimli habibingga, barcha yaratilmishlarning eng yaxshisiga
ظَلَمْتُ سُنَّةَ مَنْ أَحْيَا الظَّلاَمَ إِلَى
أَنِ اشْتَكَتْ قَدَمَاهُ الضُّرَّ مِنْ وَرَمِ
Men zulm qildim, kechasi ibodat qilgan kishining yo'liga
To oyoqlari shishib og'riqdan shikoyat qilguncha
وَشَدَّ مِنْ سَغَبٍ أَحْشَاءَهُ وَطَوَى
تَحْتَ الحِجَارَةِ كَشْحًا مُتْرَفَ الأَدَمِ
U ochlikning haddidan ichini bog'lab oldi,
Beliga bog'langan tosh ostida nozik terisini yashirdi
وَرَاوَدَتْهُ الجِبَالُ الشُّمُّ مِنْ ذَهَبٍ
عَنْ نَفْسِهِ فَأَرَاهَا أَيَّمَا شَمَمِ
Oltindan yasalgan baland tog'lar uni o'ziga jalb qildi,
Lekin u ularga haqiqiy yuksaklik ma'nosini ko'rsatdi
وَأَكَّدَتْ زُهْدَهُ فِيهَا ضَرُورَتُهُ
إِنَّ الضَّرُورَةَ لاَ تَعْدُو عَلَى العِصَمِ
Uning ehtiyoj va ehtiyoj holati dunyoviy tashvishlarga befarqligini tasdiqladi,
Chunki qattiq ehtiyoj bunday mukammal fazilatni yenga olmaydi
وَكَيْفَ تَدْعُو إِلَى الدُّنْيَا ضَرُورَةُ مَنْ
لَوْلاَهُ لَمْ تُخْرَجِ الدُّنْيَا مِنَ العَدَمِ
Bunday kishining qattiq ehtiyoji uni dunyoga qanday jalb qilishi mumkin,
Agar u bo'lmasa, dunyo hech qachon yo'qlikdan chiqmas edi?
مُحَمَّدٌ سَيِّدُ الكَوْنَيْنِ وَالثَّقَلَيْـ
ـنِ وَالفَرِيقَيْنِ مِنْ عُرْبٍ وَمِنْ عَجَمِ
Muhammad ikki dunyoning, jin va insonlarning,
Arab va ajamlarning ikki guruhining sardori
نَبِيُّنَا الآمِرُ النَّاهِي فَلاَ أَحَدٌ
أَبَرَّ فِي قَوْلِ لاَ مِنْهُ وَلاَ نَعَمِ
Bizning Payg'ambarimiz, yaxshilikni buyuruvchi va yomonlikdan qaytaruvchi,
Uning so'zida, ha yoki yo'q, undan ko'ra to'g'riroq hech kim yo'q
هُوَ الحَبِيبُ الذِّي تُرْجَى شَفَاعَتُهُ
لِكُلِّ هَوْلٍ مِنَ الأَهْوَالِ مُقْتَحَمِ
U sevimli, shafqatiga umid qilinadigan,
Barcha qo'rqinchli narsalarga qarshi bizni hayratda qoldiradigan
دَعَا إِلَى اللهِ فَالمُسْتَمْسِكُونَ بِهِ
مُسْتَمْسِكُونَ بِحَبْلٍ غَيْرِ مُنْفَصِمِ
U Allohga da'vat qildi, shuning uchun unga yopishganlar
Hech qachon uzilmaydigan arqonga yopishganlar
فَاقَ النَبِيِّينَ فِي خَلْقٍ وَفِي خُلُقٍ
وَلَمْ يُدَانُوهُ فِي عِلْمٍ وَلاَ كَرَمِ
U boshqa payg'ambarlarni ham shaklda, ham xulqda ortda qoldirdi,
Va hech kim unga ilmi yoki sof saxiylikda yaqinlasha olmadi
وَكُلُّهُمْ مِنْ رَسُولِ اللهِ مُلْتَمِسٌ
غَرْفًا مِنَ البَحْرِ أَوْ رَشْفًا مِنَ الدِّيَمِ
Ularning barchasi Allohning Rasuli huzuridan bir hovuch suv so'raydi,
Uning dengizidan yoki uning cheksiz yomg'iridan bir qultum
وَوَاقِفُونَ لَدَيْهِ عِنْدَ حَدِّهِمِ
مِنْ نُقْطَةِ العِلْمِ أَوْ مِنْ شَكْلَةِ الحِكَمِ
Ular uning oldida o'z o'lchovlariga ko'ra to'xtaydilar,
Uning ilmidan diakritik nuqtalar yoki uning hikmatidan tovush belgilari sifatida
فَهْوَ الذِّي تَمَّ مَعْنَاهُ وَصُورَتُهُ
ثُمَّ اصْطَفَاهُ حَبِيبًا بَارِئُ النَّسَمِ
U ma'no va shaklda mukammal bo'lgan,
Va keyin barcha insoniyatni yaratgan Zot uni O'zining sevimlisi sifatida tanladi
مُنَزَّهٌ عَنْ شَرِيكٍ فِي مَحَاسِنِهِ
فَجَوْهَرُ الحُسْنِ فِيهِ غَيْرُ مُنْقَسِمِ
Uning fazilatlarida tengi yo'q,
Chunki unda mukammallik mohiyati bo'linmasdir
دَعْ مَا ادَّعَتْهُ النَّصَارَى فِي نَبِيِّهِمِ
وَاحْكُمْ بِمَا شِئْتَ مَدْحًا فِيهِ وَاحْتَكِمِ
Nasroniylar o'z payg'ambarlarida da'vo qilgan narsalarni tark et,
Undan tashqari, uni maqtashda xohlagan narsani ayt
وَانْسُبْ إِلَى ذَاتِهِ مَا شِئْتَ مِنْ شَرَفٍ
وَانْسُبْ إِلَى قَدْرِهِ مَا شِئْتَ مِنْ عِظَمِ
Uning mohiyatiga xohlagancha sharafni nisbat ber,
Va uning darajasiga xohlagancha ulug'likni nisbat ber
فَإِنَّ فَضْلَ رَسُولِ اللهِ لَيْسَ لَهُ
حَدٌّ فَيُعْرِبَ عَنْهُ نَاطِقٌ بِفَمِ
Darhaqiqat, Allohning Rasulining yuqori fazilati
Inson tilida ifoda etilishi mumkin bo'lgan eng cheksiz chegaraga ega emas
لَوْ نَاسَبَتْ قَدْرَهُ آيَاتُهُ عِظَمًا
أَحْيَا اسْمُهُ حِينَ يُدْعَى دَارِسَ الرِّمَمِ
Agar uning mo''jizalari uning darajasi kabi ulug'vor bo'lsa,
Faqat uning ismining ovozi o'lik suyaklarni hayotga qaytarar edi
لَمْ يَمْتَحِنَّا بِمَا تَعْيَا العُقُولُ بِهِ
حِرْصًا عَلَيْنَا فَلَمْ نَرْتَبْ وَلَمْ نَهِمِ
U bizni aqlimizni charchatadigan narsalar bilan sinamadi,
Bizga g'amxo'rlik qilgani uchun biz shubha yoki hayratga tushmadik
أَعْيَا الوَرَى فَهْمُ مَعْنَاهُ فَلَيْسَ يُرَى
فِي القُرْبِ وَالبُعْدِ فِيهِ غَيْرُ مُنْفَحِمِ
Insoniyat uning haqiqiy mohiyatini anglay olmaydi,
Yaqin va uzoq, ular hayratda qolishadi
كَالشَّمْسِ تَظْهَرُ لِلعَيْنَيْنِ مِنْ بُعُدٍ
صَغِيرَةً وَتُكِلُّ الطَّرْفَ مِنْ أَمَمِ
Quyosh kabi, uzoqdan ko'zga kichik ko'rinadi,
Yaqinlashganda esa ko'rish qobiliyatini so'ndiradi va hayratda qoldiradi
وَكَيْفَ يُدْرِكُ فِي الدُّنْيَا حَقِيقَتَهُ
قَوْمٌ نِيَامٌ تَسَلَّوْا عَنْهُ بِالحُلُمِ
Qanday qilib uxlab yotgan odamlar bu dunyoda uning haqiqiy mohiyatini anglay oladilar,
Ular tushlari bilan undan chalg'igan holda?
فَمَبْلَغُ العِلْمِ فِيهِ أَنَّهُ بَشَرٌ
وَأَنَّهُ خَيْرُ خَلْقِ اللهِ كُلِّهِمِ
U haqidagi bilimimizning darajasi shundaki, u insondir,
Va u Allohning barcha yaratganlarining eng yaxshisidir
وَكُلُّ آيٍ أَتَى الرُّسْلُ الكِرَامُ بِهَا
فَإِنَّمَا اتَّصَلَتْ مِنْ نُوِرِهِ بِهِمِ
Har bir mo''jiza, ulug'vor elchilar tomonidan keltirilgan,
Faqat uning nuridan ularga bog'langan
فَإِنَّهُ شَمْسُ فَضْلٍ هُمْ كَوَاكِبُهَا
يُظْهِرْنَ أَنْوَارَهَا لِلنَّاسِ فِي الظُّلَمِ
Albatta, u saxovat quyoshi va ular uning sayyoralari,
O'zlarining nurlarini zulmatda odamlarga ko'rsatadilar
أَكْرِمْ بِخَلْقِ نَبِيٍّ زَانَهُ خُلُقٌ
بِالحُسْنِ مُشْتَمِلٍ بِالبِشْرِ مُتَّسِمِ
Ajoyib xulq-atvor bilan bezatilgan Payg'ambar yaratilmishining saxovati naqadar ulug'vor!
Go'zallik bilan bezatilgan va yuzining nurli
كَالزَّهْرِ فِي تَرَفٍ وَالبَدْرِ فِي شَرَفٍ
وَالبَحْرِ فِي كَرَمٍ وَالدَّهْرِ فِي هِمَمِ
Yangi gullar kabi va sharafli to'lin oy kabi,
Sof saxiylikda okean kabi va qat'iyatda vaqtning o'zi kabi
كَأَنَّه وَهْوَ فَرْدٌ مِنْ جَلاَلَتِهِ
فِي عَسْكَرٍ حِينَ تَلْقَاهُ وَفِي حَشَمِ
Uning ulug'vorligi bilan, hatto yolg'iz bo'lganda ham,
U katta qo'shin va xizmatkorlar orasida bo'lgandek tuyulardi
كَأَنَّمَا اللُّؤْلُؤْ المَكْنُونُ فِي صَدَفٍ
مِنْ مَعْدِنَيْ مَنْطِقٍ مِنْهُ وَمُبْتَسِمِ
Go'yo qobiqdagi himoyalangan marvaridlar,
Uning nutqi va nurli tabassumidan chiqib kelardi
لاَ طِيبَ يَعْدِلُ تُرْبًا ضَمَّ أَعْظُمَهُ
طُوبىَ لِمُنْتَشِقٍ مِنْهُ وَمُلْتَثِمِ
Uning aziz shaklini o'z ichiga olgan tuproqning hidiga hech qanday atir teng kelmaydi,
Bu muborak tuproqni hidlagan yoki o'pgan kishi uchun qanday baxt!