قصيدة البردة
Qasida al-Burda

Chapter 6

ON THE NOBILITY OF THE QURAN AND ITS PRAISE

مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
Ey Rabbim, doim va abadiy salavot va salom bo‘lsin
Sevimliingga, barcha yaratilmishlarning eng yaxshisiga
دَعْنيِ وَوَصْفِيَ آيَاتٍ لَهُ ظَهَرَتْ
ظُهُورَ نَارِ القِرَى لَيْلاً عَلَى عَلَمِ
Menga ruxsat ber, unga ko‘ringan belgilarni tasvirlashga,
Tunda mehmonlarni kutib olish uchun yondirilgan mayoq kabi aniq ko‘rinib turadi
فَالدُّرُّ يَزْدَادُ حُسْنًا وَهْوَ مُنْتَظِمٌ
وَلَيْسَ يَنْقُصُ قَدْرًا غَيْرَ مُنْتَظِمِ
Gohida marvarid boshqa marvaridlar orasida bo‘lganda go‘zalligi oshadi,
Ammo yolg‘iz, ipga tizilmaganida ham qadri kamaymaydi
فَمَا تَطَاوُلُ آمَالِ المَدِيحِ إِلَى
مَا فِيهِ مِنْ كَرَمِ الأَخْلاَقِ وَالشِّيَمِ
Uni maqtashga uringan kishi qanday umid qilishi mumkin
Uning ulug‘ xulq-atvori va fazilatlariga adolat qilishdan?
آيَاتُ حَقٍّ مِنَ الرَّحْمٰنِ مُحْدَثَةٌ
قَدِيمَةٌ صِفَةُ المَوْصُوفِ بِالقِدَمِ
Rahmli Zotdan kelgan haqiqat oyatlari — vaqtida nozil bo‘lgan,
Ammo abadiy — Azaliy Zotning sifatidir
لَمْ تَقْتَرِنْ بِزَمِانٍ وَهْيَ تُخْبِرُنَا
عَنِ المَعَادِ وَعَنْ عَادٍ وَعَنْ إِرَمِ
Ular vaqt bilan bog‘lanmagan va bizga xabar beradi
Oxirat kuni haqida, va Ad va Iram haqida
دَامَتْ لَدَيْنَا فَفَاقَتْ كُلَّ مُعْجِزَةٍ
مِنَ النَّبِيِّينَ إِذْ جَاءَتْ وَلَمْ تَدُمِ
Ular bizning zamonimizgacha yetib kelgan va ortda qoldirgan
Boshqa payg‘ambarlar keltirgan har qanday mo‘jizani, Ular kelgan, lekin davom etmagan
مُحَكَّمَاتٌ فَمَا تُبْقِينَ مِنْ شُبَهٍ
لِذِي شِقَاقٍ وَمَا تَبْغِينَ مِنْ حَكَمِ
Ochiq-oydin oyatlar shubhalarni qoldirmaydi
Qaysar kishi uchun, va ular hakam talab qilmaydi
مَا حُورِبَتْ قَطُّ إِلاَّ عَادَ مِنْ حَرَبٍ
أَعْدَى الأَعَادِي إِلَيْهَا مُلْقِيَ السَّلَمِ
Hech qanday qattiq dushman ularga hujum qilmagan
Oxir-oqibat jangdan qaytib, tinchlik so‘ramagan holda
رَدَّتْ بَلاَغَتُهَا دَعْوَى مُعَارِضِهَا
رَدَّ الغَيُورِ يَدَ الجَانِي عَنِ الحُرَمِ
Ularning o‘zining balog‘atligi ularga qarshi bo‘lgan da’voni rad etadi,
Xuddi sharafli kishi hujum qiluvchining qo‘lini muqaddas narsadan qaytaradi
لَهَا مَعَانٍ كَمَوْجِ البَحْرِ فِي مَدَدٍ
وَفَوْقَ جَوْهَرِهِ فِي الحُسْنِ وَالقِيَمِ
Ular ma’nolarni dengizning cheksiz to‘lqinlari kabi o‘z ichiga oladi,
Va go‘zallik va qiymatda uning marvaridlaridan ancha ustundir
فَمَا تُعَدُّ وَلاَ تُحْصَى عَجَائِبُهَا
وَلاَ تُسَامُ عَلَى الإِكْثَارِ بِالسَّأَمِ
Ularning mo‘jizalari son-sanoqsiz va hisoblab bo‘lmaydi,
Ularning doimiy takrorlanishi hech qachon zerikish yoki charchoq keltirmaydi
قَرَّتْ بِهَا عَيْنُ قَارِيهَا فَقُلْتُ لَهُ
لَقَدْ ظَفِرْتَ بِحَبْلِ اللهِ فَاعْتَصِمِ
Ularni o‘qigan kishi quvonch bilan to‘lgan edi, va men unga dedim,
“Albatta, sen Allohning arqonini ushlading — shunday qilib, uni mahkam tut.”
إِنْ تَتْلُهَا خِيفَةً مِنْ حَرِّ نَارِ لَظَى
أَطْفَأْتَ حَرَّ لَظَى مِنْ وِرْدِهَا الشَّبِمِ
Agar sen ularni olovning issiqligidan qo‘rqib o‘qisang,
Sen ularning salqin shirin suvi bilan olovning issiqligini o‘chirding
كَأَنَّهَا الحَوْضُ تَبْيَضُّ الوُجُوهُ بِهِ
مِنَ العُصَاةِ وَقَدْ جَاءُوهُ كَالحُمَمِ
Xuddi Ḥawḍ kabi, itoatsizlarning yuzlarini oq qiladi,
Ular ko‘mir kabi qora yuzlar bilan kelganlarida
وَكَالصِّرَاطِ وَكَالمِيزَانِ مَعْدِلَةً
فَالقِسْطُ مِنْ غَيْرِهَا فِي النَّاسِ لَمْ يَقُمِ
Xuddi Ṣirāṭ va adolatda tarozi kabi,
Haqiqiy adolat odamlar orasida boshqa hech narsadan o‘rnatilmaydi
لاَ تَعْجَبَنْ لِحَسُودٍ رَاحَ يُنْكِرُهَا
تَجَاهُلاً وَهْوَ عَيْنُ الحَاذِقِ الفَهِمِ
Agar hasadgo‘y kishi ularni tan olishdan bosh tortsa, hayron bo‘lmang,
U tushunishga qodir bo‘lsa-da, beparvolik bilan o‘zini bilmaslikka soladi
قَدْ تُنْكِرُ العَيْنُ ضَوْءَ الشَّمْسِ مِنْ رَمَدٍ
وَيُنْكِرُ الفَمُ طَعْمَ المَاءِ مِنْ سَقَمِ
Ko‘z yallig‘langanida quyoshning nurini rad etishi mumkin,
Va tana kasal bo‘lganda, og‘iz hatto shirin suvning ta’mini rad etishi mumkin