قصيدة البردة
Qasida al-Burda

Chapter 8

ﷺ ON THE MARTIAL STRUGGLE OF THE PROPHET

مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
Ey Rabbim, doimo va abadiy salom va salovatlar bo'lsin
Sevimliingga, barcha yaratilmishlarning eng yaxshisiga
رَاعَتْ قُلُوبَ العِدَا أَنْبَاءُ بِعْثَتِهِ
كَنَبْأَةٍ أَجْفَلَتْ غُفْلاً مِنَ الغَنَمِ
Uning chiqishi haqidagi xabar dushmanlarning qalbiga qo'rquv soldi,
Go'yo beparvo echkilar to'satdan tovushdan cho'chiganidek
مَا زَالَ يَلْقَاهُمُ فِي كُلِّ مُعْتَرَكٍ
حَتَّى حَكَوْا بِالقَنَا لَحْمًا عَلَى وَضَمِ
U har jang maydonida ularga duch kelishda davom etdi,
Ular nayzalar bilan go'shtni qassobning taxtasida kesgandek bo'lgunga qadar
وَدُّوا الفِرَارَ فَكَادُوا يَغْبِطُونَ بِهِ
أَشْلاَءَ شَالَتْ مَعَ العِقْبَانِ وَالرَّخَمِ
Ular qochishni xohlashdi, deyarli hasad qilishdi
Burgutlar va kalxatlar olib ketgan jasadlar ustida
تَمْضِي اللَّيَالِي وَلاَ يَدْرُونَ عِدَّتَهَا
مَا لَمْ تَكُنْ مِنْ لَيَالِي الأَشْهُرِ الحُرُمِ
Kechalar o'tdi, ular ularning sonini bilisholmadi,
Faqat muqaddas oylardagi kechalar bo'lmasa
كَأَنَّمَا الدِّينُ ضَيْفٌ حَلَّ سَاحَتَهُمْ
بِكُلِّ قَرْمٍ إِلَى لَحْمِ العِدَا قَرِمِ
Go'yo din ularning hovlisiga kelgan mehmon edi,
Har bir jasur boshliq dushmanlarining go'shtini yirtishga tayyor edi
يَجُرُّ بَحْرَ خَمِيسٍ فَوْقَ سَابِحَةٍ
يَرْمِى بِمَوْجٍ مِنَ الأَبْطَالِ مُلْتَطِمِ
U tez otlar ustida qurollangan erkaklar dengizini olib kelardi,
Jasur jangchilar to'lqinlarini to'qnashuvda otib tashlardi
مِنْ كُلِّ مُنْتَدَبٍ لِلّهِ مُحْتَسِبٍ
يَسْطُو بِمُسْتَأْصِلٍ لِلكُفْرِ مُصْطَلِمِ
Har bir Allohning chaqirig'iga javob beruvchi, Uning rizosini izlovchi,
Kofirlikni ildizidan yulib tashlash uchun qattiq hujum qilardi
حَتىَّ غَدَتْ مِلَّةُ الإِسْلاَمِ وَهْيَ بِهِمْ
مِنْ بَعْدِ غُرْبَتِهَا مَوْصُولَةَ الرَّحِمِ
Ular tufayli Islom dini,
Vatanidan quvilgandan so'ng, yana o'z qarindoshlari bilan birlashdi
مَكْفُولَةً أَبَدًا مِنْهُمْ بِخَيْرِ أَبٍ
وَخَيْرِ بَعْلٍ فَلَمْ تَيْتَمْ وَلَمْ تَئِمِ
Doimo eng yaxshi ota va eng yaxshi er tomonidan himoyalangan,
Shunday qilib, u na yetim, na beva qoldi
هُمُ الجِبَالُ فَسَلْ عَنْهُمْ مُصَادِمَهُمْ
مَاذَا رَأَى مِنْهُمُ فِي كُلِّ مُصْطَدَمِ
Ular tog'lar edi — ularga qarshi kurashganlardan so'rang,
Har jang maydonida ulardan nimani ko'rganini so'rang
وَسَلْ حُنَيْنًا وَسَلْ بَدْرًا وَسَلْ أُحُدًا
فُصُولَ حَتْفٍ لَهُمْ أَدْهَى مِنَ الوَخَمِ
Hunaynni so'rang, Badrni so'rang, Uhudni so'rang — o'lim va halokat fasllari,
Ular uchun halokatli epidemiyalardan ham dahshatliroq
المُصْدِرِي البِيضِ حُمْرًا بَعْدَ مَا وَرَدَتْ
مِنَ العِدَا كُلَّ مُسْوَدٍّ مِنَ اللِّمَمِ
Ularning yaltiroq qilichlari dushmanlarining boshidagi qora sochlar ostida chuqur ichib, qoniqib qaytdi,
Qalamlar tananing hech bir qismini ochiq yoki belgilanmagan holda qoldirmadi
وَالكَاتِبِينَ بِسُمْرِ الخَطِّ مَا تَرَكَتْ
أَقْلاَمُهُمْ حَرْفَ جِسْمٍ غَيْرَ مُنَعَجِمِ
Qurollangan, lekin ularni ajratib turadigan o'ziga xos sifatga ega edilar,
Gulning xushbo'yligi bilan tikonli salam daraxtidan farq qilgani kabi
شَاكِي السِّلاَحِ لَهُمْ سِيمَا تُمَيِّزُهُمْ
وَالوَرْدُ يَمْتَازُ بِالسِّيمَا عَنِ السَّلَمِ
G'alaba shamollari sizga ularning xushbo'y hidini taqdim etardi,
Shunday qilib, ularning har bir jasurini kurtakdagi go'zal gul deb tasavvur qilardingiz
تُهْدِي إِلَيْكَ رِيَاحُ النَّصْرِ نَشْرَهُمُ
فَتَحْسَبُ الزَّهْرَ فِي الأَكْمَامِ كُلَّ كَمِي
Go'yo ular otlarining ustida, balandlikda gullab-yashnayotgan gullar edi,
Ularni egarlarning tarangligi emas, balki qat'iyatlari ushlab turardi
كَأَنَّهُمْ فِي ظُهُورِ الخَيْلِ نَبْتُ رُبًا
مِنْ شِدَّةِ الحَزْمِ لاَ مِنْ شَدَّةِ الحُزُمِ
Dushman qalblari ularning kuchidan qo'rqib, tartibsiz edi,
Jasur jangchilarni qo'y podalaridan ajratish qiyin edi
طَارَتْ قُلُوبُ العِدَا مِنْ بَأْسِهِمْ فَرَقًا
فَمَا تُفَرِّقُ بَيْنَ البَهْمِ وَالبُهَمِ
Allohning elchisidan yordam olganlar —
Hatto ularni o'z uyalarida uchratgan sherlar ham qo'rquvdan tilsiz qolardi
وَمَنْ تَكُنْ بِرَسُولِ اللهِ نُصْرَتُهُ
إِنْ تَلْقَهُ الأُسْدُ فِي آجَامِهَا تَجِمِ
Siz uning do'stini hech qachon yordamisiz ko'rmaysiz,
Va uning dushmanini mag'lubiyatsiz ko'rmaysiz
وَلَنْ تَرَى مِنْ وَليٍّ غَيْرِ مُنْتَصِرٍ
بِهِ وَلاَ مِنْ عَدُوٍّ غَيْرِ مُنْقَصِمِ
U o'z jamoasini o'z dinining qal'asida joylashtirdi,
Go'yo sher o'z bolalari bilan uyasida joylashgandek
أَحَلَّ أُمَّتَهُ فِي حِرْزِ مِلَّتِهِ
كَاللَّيْثِ حَلَّ مَعَ الأَشْبَالِ فِي أَجَمِ
Allohning so'zlari qancha mulozimni yiqitdi!
Aniq dalil qancha raqibini bahsda mag'lub etdi!
كَمْ جَدَّلَتْ كَلِمَاتُ اللهِ مِنْ جَدِلٍ
فِيهِ وَكَمْ خَصَمَ البُرْهَانُ مِنْ خَصِمِ
Sizga yetarli mo'jiza — bunday bilim
Savodsiz, johiliyat davrida yashagan kishida topilgan va yetimlikda bunday tarbiya!
كَفَاكَ بِالعِلْمِ فِي الأُمِّيِّ مُعْجِزَةً
فِي الجَاهِلِيَّةِ وَالتَّأْدِيبِ فِي اليُتُمِ