Chapter 6
ON THE NOBILITY OF THE QURAN AND ITS PRAISE
مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
يا رەببىم، ھەر دائىم ۋە مەڭگۈ سەنە شەنى ۋە سالامەتلىك بەرگىن
سۆيۈملۈك پەيغەمبەرڭگە، مەخلۇقاتنىڭ ئەڭ ياخشىسىغا
دَعْنيِ وَوَصْفِيَ آيَاتٍ لَهُ ظَهَرَتْ
ظُهُورَ نَارِ القِرَى لَيْلاً عَلَى عَلَمِ
ئۇنىڭغا كۆرۈنگەن ئالامەتلەرنى سەنە تەسۋىرلەشنى قويغىن
تۈنلەرى مېھمانلارنى قارشى ئالغاندەك يۇقىرى تاغلاردا يانغان چىراغلارغا ئوخشاش
فَالدُّرُّ يَزْدَادُ حُسْنًا وَهْوَ مُنْتَظِمٌ
وَلَيْسَ يَنْقُصُ قَدْرًا غَيْرَ مُنْتَظِمِ
ئېگىزلىكتىكى مەرۋايىت، باشقا مەرۋايىتلار بىلەن تىزىلغاندا گۈزەللىكى ئاشىدۇ
ئەمما يالغۇز بولغاندا قىممىتى تۆۋەنلەيدىغان ئەمەس
فَمَا تَطَاوُلُ آمَالِ المَدِيحِ إِلَى
مَا فِيهِ مِنْ كَرَمِ الأَخْلاَقِ وَالشِّيَمِ
ئۇنىڭ ئەخلاق ۋە خۇسۇسىيەتلىرىنى مەدھىيىلەشتىكى ئۈمىد
ئەسلا ئۇنىڭ ئەزىمەتلىك سۈپەتلىرىگە يەتمەيدۇ
آيَاتُ حَقٍّ مِنَ الرَّحْمٰنِ مُحْدَثَةٌ
قَدِيمَةٌ صِفَةُ المَوْصُوفِ بِالقِدَمِ
رەھىملىك ئاللاھنىڭ ھەقىقىي ئايەتلىرى، يېڭىدىن نازىل بولغان
ئەزەلدىن بار بولغان، ئەزەلدىن بار بولغاننىڭ سۈپىتى
لَمْ تَقْتَرِنْ بِزَمِانٍ وَهْيَ تُخْبِرُنَا
عَنِ المَعَادِ وَعَنْ عَادٍ وَعَنْ إِرَمِ
ئۇلار ۋاقىت بىلەن باغلانمىغان، بىزگە ئاخىرەت كۈنى ۋە عاد ۋە ئىرام ھەققىدە خەۋەر بېرىدۇ
ئۇلار بىزگە يېتىپ كەلدى ۋە ھەر بىر پەيغەمبەرنىڭ مۇجىزىسىدىن ئارتۇق بولدى
دَامَتْ لَدَيْنَا فَفَاقَتْ كُلَّ مُعْجِزَةٍ
مِنَ النَّبِيِّينَ إِذْ جَاءَتْ وَلَمْ تَدُمِ
ئۇلارنىڭ ھۆكۈمى شۇنداقكى، ھېچقانداق شەك-شۈبھە قالمايدۇ
ئۇلارغا قارشى چىققان ھېچقانداق دۈشمەن
مُحَكَّمَاتٌ فَمَا تُبْقِينَ مِنْ شُبَهٍ
لِذِي شِقَاقٍ وَمَا تَبْغِينَ مِنْ حَكَمِ
ئاخىرىدا ئۇرۇشتىن قايتىپ كېلىپ، تىنچلىق تىلەيدۇ
ئۇلارنىڭ بەلاغىتى ئۇلارغا قارشى چىققانلارنىڭ دەۋاسىنى رەت قىلىدۇ
مَا حُورِبَتْ قَطُّ إِلاَّ عَادَ مِنْ حَرَبٍ
أَعْدَى الأَعَادِي إِلَيْهَا مُلْقِيَ السَّلَمِ
ھۆرمەتلىك ئادەمنىڭ ھۇجۇم قىلغاننىڭ قولىنى مۇقەددەس نەرسەدىن قايتۇرغاندەك
ئۇلارنىڭ مەنىسى دېڭىزنىڭ توختىمايدىغان دولقۇنلىرىغا ئوخشاش
رَدَّتْ بَلاَغَتُهَا دَعْوَى مُعَارِضِهَا
رَدَّ الغَيُورِ يَدَ الجَانِي عَنِ الحُرَمِ
ئۇلارنىڭ گۈزەللىكى ۋە قىممىتى دېڭىزنىڭ مەرۋايىتلىرىدىن ئارتۇق
ئۇلارنىڭ ھېچقانداق سەنەش ياكى ھېسابلاشقا بولمايدىغان ھېيران قالارلىقلىرى بار
لَهَا مَعَانٍ كَمَوْجِ البَحْرِ فِي مَدَدٍ
وَفَوْقَ جَوْهَرِهِ فِي الحُسْنِ وَالقِيَمِ
ئۇلارنىڭ داۋاملىق تەكرارلىنىشى ھېچقانداق زېرىكىش ياكى بىزارلىق كەلتۈرمەيدۇ
ئۇلارنى ئوقۇغان ئادەم خۇشال بولدى، مەن ئۇنىڭغا دېدىم
فَمَا تُعَدُّ وَلاَ تُحْصَى عَجَائِبُهَا
وَلاَ تُسَامُ عَلَى الإِكْثَارِ بِالسَّأَمِ
«سەن ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ ئارقىسىدىن تۇتۇۋالدىڭ، ئۇنى مۇستەھكەم تۇت»
ئەگەر سەن ئۇلارنى قىزىپ كەتكەن ئوتنىڭ ئىسسىقلىقىدىن قورقۇپ ئوقۇسىڭ
قَرَّتْ بِهَا عَيْنُ قَارِيهَا فَقُلْتُ لَهُ
لَقَدْ ظَفِرْتَ بِحَبْلِ اللهِ فَاعْتَصِمِ
ئۇلارنىڭ سوغۇق شېرىن سۇلىرى بىلەن ئوتنىڭ ئىسسىقلىقىنى ئۆچۈردۈڭ
ئۇلار گۇناھكارلارنىڭ قارا كۆك بولغان يۈزىنى ئاقارتىدىغان ھوضا ئوخشاش
إِنْ تَتْلُهَا خِيفَةً مِنْ حَرِّ نَارِ لَظَى
أَطْفَأْتَ حَرَّ لَظَى مِنْ وِرْدِهَا الشَّبِمِ
ئۇلار سىراد ۋە تارازىغا ئوخشاش، ئادىللىق
باشقىلار ئارىسىدا ئادىللىقنى ئورنىتىشقا بولمايدۇ
كَأَنَّهَا الحَوْضُ تَبْيَضُّ الوُجُوهُ بِهِ
مِنَ العُصَاةِ وَقَدْ جَاءُوهُ كَالحُمَمِ
ئەگەر بىر ھەسەتخور ئۇلارنى ئىنكار قىلغان بولسا، ھېچقانداق ھەيران قالما
ئۇ بىلىپ تۇرۇپ بىلمەسلىككە سالغان، ئەمما ئۇ ئەقىللىق ۋە چۈشىنىدىغان
وَكَالصِّرَاطِ وَكَالمِيزَانِ مَعْدِلَةً
فَالقِسْطُ مِنْ غَيْرِهَا فِي النَّاسِ لَمْ يَقُمِ
كۆز قۇۋۇق بولغاندا قۇياش نۇرىنى ئىنكار قىلىشى مۇمكىن
ۋە بەدەنگە ئاغرىق كەلگەندە، ئاڭىز ھەتتا شېرىن سۇنىڭ تەمىنىمۇ ئىنكار قىلىشى مۇمكىن
لاَ تَعْجَبَنْ لِحَسُودٍ رَاحَ يُنْكِرُهَا
تَجَاهُلاً وَهْوَ عَيْنُ الحَاذِقِ الفَهِمِ
قَدْ تُنْكِرُ العَيْنُ ضَوْءَ الشَّمْسِ مِنْ رَمَدٍ
وَيُنْكِرُ الفَمُ طَعْمَ المَاءِ مِنْ سَقَمِ