قصيدة البردة
Қасида әл-Бурда

Chapter 3

ﷺ On the Praise of the Prophet

مَوْلَاىَ صَلِّ وَسَلِّمْ دَائِمًا أَبَدًا
عَلَى حَبِيبِكَ خَيْرِ الخَلْقِ كُلِّهِمِ
Уа, Раббым, әрдайым және мәңгілік салауат пен сәлем болсын
Сүйікті құлыңа, жаратылыстың ең жақсысына
ظَلَمْتُ سُنَّةَ مَنْ أَحْيَا الظَّلاَمَ إِلَى
أَنِ اشْتَكَتْ قَدَمَاهُ الضُّرَّ مِنْ وَرَمِ
Мен түнде намаз оқыған адамның жолына әділетсіздік жасадым
Аяқтары ісік пен ауырсынудан шағымданғанша
وَشَدَّ مِنْ سَغَبٍ أَحْشَاءَهُ وَطَوَى
تَحْتَ الحِجَارَةِ كَشْحًا مُتْرَفَ الأَدَمِ
Ол аштықтың шегіне қарсы ішін байлады,
Таспен беліне байланған нәзік терісін жасырып
وَرَاوَدَتْهُ الجِبَالُ الشُّمُّ مِنْ ذَهَبٍ
عَنْ نَفْسِهِ فَأَرَاهَا أَيَّمَا شَمَمِ
Алтын таулар оны азғырмақ болды,
Бірақ ол оларға шынайы биіктіктің мағынасын көрсетті
وَأَكَّدَتْ زُهْدَهُ فِيهَا ضَرُورَتُهُ
إِنَّ الضَّرُورَةَ لاَ تَعْدُو عَلَى العِصَمِ
Оның аскетизмі мен мұқтаждығы оның дүниелік істерге немқұрайлы екенін растады,
Өйткені мұндай мінсіз ізгілікке тіпті қиын мұқтаждық та шабуыл жасай алмайды
وَكَيْفَ تَدْعُو إِلَى الدُّنْيَا ضَرُورَةُ مَنْ
لَوْلاَهُ لَمْ تُخْرَجِ الدُّنْيَا مِنَ العَدَمِ
Мұндай адамның қиын мұқтаждығы оны дүниеге қалай шақыра алады,
Егер ол болмаса, дүние жоқтықтан шықпас еді?
مُحَمَّدٌ سَيِّدُ الكَوْنَيْنِ وَالثَّقَلَيْـ
ـنِ وَالفَرِيقَيْنِ مِنْ عُرْبٍ وَمِنْ عَجَمِ
Мұхаммед екі әлемнің, жындар мен адамдардың,
Арабтар мен араб еместердің мырзасы
نَبِيُّنَا الآمِرُ النَّاهِي فَلاَ أَحَدٌ
أَبَرَّ فِي قَوْلِ لاَ مِنْهُ وَلاَ نَعَمِ
Біздің пайғамбарымыз, жақсылыққа бұйырып, жамандықтан тыйған,
«Иә» немесе «жоқ» деген сөзінде одан шыншыл ешкім жоқ
هُوَ الحَبِيبُ الذِّي تُرْجَى شَفَاعَتُهُ
لِكُلِّ هَوْلٍ مِنَ الأَهْوَالِ مُقْتَحَمِ
Ол сүйікті, оның шапағаты үміт етіледі
Бізді дауылдай қорқытатын барлық қорқынышты нәрселерге қарсы
دَعَا إِلَى اللهِ فَالمُسْتَمْسِكُونَ بِهِ
مُسْتَمْسِكُونَ بِحَبْلٍ غَيْرِ مُنْفَصِمِ
Ол адамдарды Аллаға шақырды, сондықтан оған жабысып қалғандар
Ешқашан үзілмейтін арқанға жабысып тұр
فَاقَ النَبِيِّينَ فِي خَلْقٍ وَفِي خُلُقٍ
وَلَمْ يُدَانُوهُ فِي عِلْمٍ وَلاَ كَرَمِ
Ол басқа пайғамбарлардан әрі сыртқы түрі, әрі асыл мінезімен асып түсті,
Оған білімде де, таза жомарттықта да ешкім жақындаған жоқ
وَكُلُّهُمْ مِنْ رَسُولِ اللهِ مُلْتَمِسٌ
غَرْفًا مِنَ البَحْرِ أَوْ رَشْفًا مِنَ الدِّيَمِ
Олардың барлығы Алланың Елшісінен бір уыс су сұрайды
Оның мұхитынан немесе оның мәңгілік жаңбырының бір жұтымынан
وَوَاقِفُونَ لَدَيْهِ عِنْدَ حَدِّهِمِ
مِنْ نُقْطَةِ العِلْمِ أَوْ مِنْ شَكْلَةِ الحِكَمِ
Олар оның алдында өз өлшемдеріне қарай тоқтайды,
Оның біліміне нүкте ретінде немесе даналығына белгі ретінде
فَهْوَ الذِّي تَمَّ مَعْنَاهُ وَصُورَتُهُ
ثُمَّ اصْطَفَاهُ حَبِيبًا بَارِئُ النَّسَمِ
Ол мағына мен түрдің кемеліне жеткен,
Сосын барлық адамзатты Жаратушы оны сүйікті етіп таңдады
مُنَزَّهٌ عَنْ شَرِيكٍ فِي مَحَاسِنِهِ
فَجَوْهَرُ الحُسْنِ فِيهِ غَيْرُ مُنْقَسِمِ
Оның артықшылықтарында ешқандай серігі жоқ,
Өйткені оның бойындағы кемелдіктің мәні бөлінбейді
دَعْ مَا ادَّعَتْهُ النَّصَارَى فِي نَبِيِّهِمِ
وَاحْكُمْ بِمَا شِئْتَ مَدْحًا فِيهِ وَاحْتَكِمِ
Христиандар пайғамбарлары туралы айтқан нәрселерді таста,
Одан әрі оған мақтау ретінде қалағаныңды айт
وَانْسُبْ إِلَى ذَاتِهِ مَا شِئْتَ مِنْ شَرَفٍ
وَانْسُبْ إِلَى قَدْرِهِ مَا شِئْتَ مِنْ عِظَمِ
Оның мәніне қалағаныңды асылдық ретінде тағайында,
Ал оның дәрежесіне қалағаныңды ұлылық ретінде тағайында
فَإِنَّ فَضْلَ رَسُولِ اللهِ لَيْسَ لَهُ
حَدٌّ فَيُعْرِبَ عَنْهُ نَاطِقٌ بِفَمِ
Шынында, Алланың Елшісінің жоғары дәрежесінің шегі жоқ,
Адамның тілімен айтылатын
لَوْ نَاسَبَتْ قَدْرَهُ آيَاتُهُ عِظَمًا
أَحْيَا اسْمُهُ حِينَ يُدْعَى دَارِسَ الرِّمَمِ
Егер оның кереметтері оның дәрежесіне сай болса,
Оның есімінің дыбысы өлі сүйектерді тірілтер еді
لَمْ يَمْتَحِنَّا بِمَا تَعْيَا العُقُولُ بِهِ
حِرْصًا عَلَيْنَا فَلَمْ نَرْتَبْ وَلَمْ نَهِمِ
Ол бізді ақылымызды шаршататын нәрселермен сынамады,
Бізге қамқорлық жасап, күмән мен абыржуға түспеуіміз үшін
أَعْيَا الوَرَى فَهْمُ مَعْنَاهُ فَلَيْسَ يُرَى
فِي القُرْبِ وَالبُعْدِ فِيهِ غَيْرُ مُنْفَحِمِ
Адамзат оның шынайы мәнін түсіне алмайды,
Жақын және алыс, олар таңданады
كَالشَّمْسِ تَظْهَرُ لِلعَيْنَيْنِ مِنْ بُعُدٍ
صَغِيرَةً وَتُكِلُّ الطَّرْفَ مِنْ أَمَمِ
Күн сияқты, ол алыстан көзге кішкентай көрінеді,
Ал жақындағанда, ол көруді күңгірттейді және таң қалдырады
وَكَيْفَ يُدْرِكُ فِي الدُّنْيَا حَقِيقَتَهُ
قَوْمٌ نِيَامٌ تَسَلَّوْا عَنْهُ بِالحُلُمِ
Бұл дүниеде оның шынайы болмысын қалай түсінуге болады
Түсінде одан алаңдаған ұйықтап жатқан адамдар?
فَمَبْلَغُ العِلْمِ فِيهِ أَنَّهُ بَشَرٌ
وَأَنَّهُ خَيْرُ خَلْقِ اللهِ كُلِّهِمِ
Бізде ол туралы білімнің шегі - оның адам екендігі,
Және ол Алланың жаратылысының ең жақсысы екендігі
وَكُلُّ آيٍ أَتَى الرُّسْلُ الكِرَامُ بِهَا
فَإِنَّمَا اتَّصَلَتْ مِنْ نُوِرِهِ بِهِمِ
Барлық асыл пайғамбарлар әкелген әрбір керемет
Олардың жарығынан ғана байланыста болды
فَإِنَّهُ شَمْسُ فَضْلٍ هُمْ كَوَاكِبُهَا
يُظْهِرْنَ أَنْوَارَهَا لِلنَّاسِ فِي الظُّلَمِ
Шынында, ол жомарттықтың күніндей, олар оның ғаламшарлары,
Қараңғылықта адамдарға жарықтарын көрсетеді
أَكْرِمْ بِخَلْقِ نَبِيٍّ زَانَهُ خُلُقٌ
بِالحُسْنِ مُشْتَمِلٍ بِالبِشْرِ مُتَّسِمِ
Тамаша мінезімен безендірілген пайғамбардың жаратылысы қандай керемет!
Сұлулықпен безендірілген, жарқын жүзді
كَالزَّهْرِ فِي تَرَفٍ وَالبَدْرِ فِي شَرَفٍ
وَالبَحْرِ فِي كَرَمٍ وَالدَّهْرِ فِي هِمَمِ
Жаңа гүл сияқты және толық ай сияқты,
Таза жомарттықта мұхит сияқты және шешім күшінде уақыт сияқты
كَأَنَّه وَهْوَ فَرْدٌ مِنْ جَلاَلَتِهِ
فِي عَسْكَرٍ حِينَ تَلْقَاهُ وَفِي حَشَمِ
Тіпті жалғыз болғанда да оның салтанатты келбетінен,
Ол үлкен әскер мен нөкер арасында сияқты көрінді
كَأَنَّمَا اللُّؤْلُؤْ المَكْنُونُ فِي صَدَفٍ
مِنْ مَعْدِنَيْ مَنْطِقٍ مِنْهُ وَمُبْتَسِمِ
Қорғалған қабықтағы жарқыраған інжу сияқты,
Оның сөзінен және жарқын күлкісінен шыққан
لاَ طِيبَ يَعْدِلُ تُرْبًا ضَمَّ أَعْظُمَهُ
طُوبىَ لِمُنْتَشِقٍ مِنْهُ وَمُلْتَثِمِ
Оның асыл денесін ұстап тұрған топырақтың иісін ешбір хош иіс алмастыра алмайды,
Осы бақытты топырақты иіскеген немесе сүйген адамға қандай бақыт!